Georgian International Festival of Arts in Tbilisi GIFT In Honour of Michael Tumanishvili

მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი "საჩუქარი"

  • რიგით 27-ე მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი „საჩუქარი“ ახალი, განსაკუთრებული პროგრამით უბრუნდება თბილისს. ახალი სეზონის მთვარ გზავნილს კი ამერიკელი ილუსტრატორის, ჯორჯ ვოლფ პლანკის ნამუშევრით „მთვარე და სარკე“ გადასაცემს მსოფლიო საფესტივალო ოჯახს, მხარდამჭერებს, პარტნიორებს და რაც მთავარია ქართველ მაყურებელს.   

    მსოფლიო ხელოვნებაში და ლიტერატურაში – ეზოთერიკიდან პუბლიცისტიკამდე –  „მთვარე და სარკე“ ხშირად ასახავდა ანარეკლს, რომელსაც მთვარე მზის სხივისგან, ადამიანი კი სარკის საშუალებით იღებს. ამიტომ ხშირია მათი სიმბოლური ასოცირება ინტროსპექციასთან, ხშირად საიდუმლო ემოციების და ქვეცნობიერის ამოხსნასთან. მაგრამ რაც მთავარია, ორივე ერთად თვითრეფლექსიის, თანამედროვე პროცესების ინტროსპექციის და სინამდვილის ასახვის სიმბოლოა. ამიტომ 2024 წლის ფესტივალის პლაკატისთვის ჯორჯ ვოლფ პლანკის ნახატის შერჩევა და მისი ფესტივალის აფიშად, სარეკლამო სახედ და სამახსოვრო ნიშნად ქცევა შემთხვევითი არ არის.   პლანკის ნამუშევარი „მთვარე და სარკე“ ლეგენდარული ჟურნალის Vogue  1917 წლის ნოემბრის გამოცემის გარეკანზე გამოქვეყნდა.  მსოფლიოს და საქართველოს ეს საბედისწერო წელი დიდი რევოლუციების სერიით ახსოვს, რომლის შედეგად ისტორიამ ჩვენი ქვეყნის და კულტურის უაღრესად  ტრაგიკული და ამავე დროს  უმნიშვნელოვანესი მემკვიდრეობა შექმნა. 1917 წელს გაჩნდა ახალი საქართველოს იდეა. მაშინ ჩაეყარა საფუძველი პირველი დამოუკიდებელი სახელმწიფოებრივი ორგანიზაციის შექმნას, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც რუსეთის არმიას ამიერკავკასიის დატოვება მოუხდა. ხელოვნებაში ასახული მაშინდელი განწყობა და აზრი (სანდრო ახმეტელი, კოტე მარჯანიშვილი, ირაკლი გამრეკელი, პეტრე ოცხელი და ა.შ) დღემდე ადიდებს ხელოვანების სახელებს. ასახავს თუ არა თანამედროვე ხელოვნება სინამდვილეს? მთავარ სათქმელს? დღევანდელობას? ამ საკითხის შესწავლამ გამოავლინა 2024 წლის ფესტივალის პროგრამით წარმოდგენილი დადგმების საერთო თემები და ისტორიები, რომელსაც 1 ნოემბრიდან 15 ნოემბრამდე ჩვენს ერთგულ მაყურებელს გავუზიარებთ.

    MOON & MIRROR

    VOGUE COVER 1917

    ლეგენდარული ჟურნალი Vogue (ფრანგ. Vogue — „მოდა“)    – მოდის და ცხოვრების სტილის შესახებ – 1892 წელს დაარსდა ნიუ იორკში, ამერიკელი ბიზნესმენის არტურ ბოლდვინ ტერნერის მიერ. მას 1909 წლიდან გამომცემლობა Condé Nast აქვეყნებს, დღეს უკვე მსოფლიოს თვრამეტ ქვეყანაში. პერიოდიკა, რომელიც აშუქებდა ახალ ამბებს მიმდინარე სამოქალაქო  პროცესების, მაღალი საზოგადოების ტრადიციების და სოციალური ეტიკეტის თაობაზე, ასევე  აქვეყნებდა მნიშვნელოვან რეცენზიებს წიგნების, პიესების, დადგმების და მუსიკის შესახებ. შეიძლება ითქვას, რომ მან გარკვეული ვექტორი დააწესა საზოგადოების თანამედროვე ხედვის განვითარებისთვის მსოფლიო მასშტაბით. და რადგან თანამედროვე სტილი და მოდა, არა მხოლოდ ესთეტიკურ, არამედ ადამიანის სააზროვნო ველსაც შეეხო, მან საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბება შეძლო. ამიტომ ამერიკული პერიოდიკის  „მეოთხე ხელისუფლება“ მხოლოდ პროფესიონალი ილუსტრატორების პროფესიონალიზმს ეყრდნობოდა. მათ შორის გამოირჩეოდა პენსილვანიელი მხატვარი ჯორჯ ვოლფ პლანკი (1883–1965).

    პლანკის არტ-დეკოს სტილში ილუსტრირებული ყდებისა და სარეკლამო გვერდების  გამოფენებს  ევროპული და ამერიკული ხელოვნების გალერეები დღესაც ხშირად მასპინძლობენ. ხოლო მას შემდეგ, რაც იგი დიდი ბრიტანეთის დედოფალი კონსორტის, მერი ტეკელის (ჯორჯ V-ის მეუღლე) ცნობილი თოჯინების სახლის ილუსტრატორი გახდა, მის ნამუშევრებს ედმუნდ დულაკს და ალფონს მუხას ადარებდნენ. პლანკის თავდაჯერებული და მოხდენილი ხელწერა აერთიანებდა ამპირის სტილის ელემენტებს, ეგვიპტურ არქაიზმს, პოსტიმპრესიონისტი და სიურრეალისტი მხატვრების აღმოჩენებს და  არტ დეკოს სტილის ელეგანტურ ეკლექტიზმს.

    2024 წლის ფესტივალის პლაკატის ავტორები: ქეთი დოლიძე და ბესო დანელია

    პლაკატის დიზაინი ეკუთვნის ბესო დანელიას ©

    The 27th Georgian International Art Festival GIFT in Tbilisi in honour of Michael Tumanishvili extended its reach to the global festival community, supporters, partners, and, notably, the Georgian audience, featuring the artwork of American illustrator George Wolf Plank, titled “Moon and Mirror.”

    Across various spheres of world art and literature, ranging from
    the esoteric to journalistic, “Moon and Mirror” often symbolizes the
    reflection cast by the moon from the sun’s rays, paralleled with the reflection
    observed by humans through a mirror. Consequently, they are frequently
    associated with introspection, the revelation of hidden emotions, and
    exploration of the subconscious. More significantly, they serve as symbols of
    self-reflection, offering insight into modern processes and realities. Thus, the
    deliberate selection of George Wolf Plank’s painting for the 2024 festival
    poster, alongside its use as an advertising face and souvenir, was intentional.
    Plank’s renowned work, “The Moon and the Mirror,” appeared on the cover of
    the November 1917 issue of Vogue magazine. This year holds historical
    significance due to a series of significant revolutions, shaping the narrative
    of Georgia’s history and culture. In 1917, amidst these upheavals, the concept
    of a new Georgia emerged, laying the groundwork for the establishment of the
    first independent state entity, particularly following the withdrawal of the
    Russian army from Transcaucasia. The mood and ethos of that period resonated
    through the art of renowned figures like Sandro Akhmeteli, Kote Marjanishvili,
    Irakli Gamrekeli, Petre Otkheli, among others, whose names continue to be
    revered.

    The question of whether modern art accurately reflects reality remains pertinent today. Exploring this inquiry has unveiled common themes and narratives prevalent in the productions showcased in the 2024 festival program, which will be shared with our dedicated audiences from November 1 to November 15th.

    The creative direction behind the 2024 festival poster belongs to Keti Dolidze, Artistic Director of the GIFT Festival

    Design belongs to the Official Designer of the GIFT Festival Beso Danelia ©



  • ლელა წიფურია

    დიახ, სწორედ ასე უწოდა მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის ამჟამინდელ მდგომარეობას ფესტივალის დირექტორმა ქეთი დოლიძემ. სრული სიმართლეა- საფესტივალო საუბრები და სულ სამი უცხოური დადგმა, ერთი ქართული სპექტაკლი- ედინბურგის ფესტივალზე პრემირებული და საფინალო კონცერტი- „იტანჯეთ ტრფობის ცეცხლითა“ იყო წარმოდგენილი.  ყოვლადწმინდა სამების კათედრალის საპატრიარქო/ სახელმწიფო კამერული გუნდის კონცერტი მხოლოდ ტელევიზიით მქონდა  მოსმენილი- ვატიკანში ჩატარებული ბრწყინვალე გამოსვლის ჩანაწერი. სამწუხაროდ, არც ამჟამად მომეცა კონცერტის მოსმენის საშუალება- პრესისთვის ადგილები გათვალისწინებული არ იყო…

    დიახ, სწორედ ამაღლებული ხელოვნების ნიმუშების რაოდენობის ესოდენ შემცირება არის ყველაზე გულდასაწყვეტი. რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, შევარდნაძის დროინდელ ფესტივალებზე სამი უცხოური სპექტაკლი დღეში იყო წარმოდგენილი და აკრედიტირებული კრიტიკოსები ხშირად დილემის წინაშე ვიდექით- არ ვიცოდით, რომელ წარმოდგენაზე წასვლა იქნებოდა უმჯობესი. დღეს სხვა რეალობაა- უკიდურესად შემცირებული წარმოდგენების რაოდენობა, თუმცა ძალიან მაღალი ხარისხის დადგმები, რომლებიც სავსე დარბაზებში მისულ მაყურებელს და რაც მთავარია სპეციალისტებს ვერაფრით დატოვებდა გულგრილს. რეალობა კი ერთია_ „საჩუქრის“ პროგრამის უახლესი სპექტაკლები სრულიად ნოვატორული გამომსახველობითი საშუალებებით, ის თამასაა, რომელიც  მისულ რეჟისორს თუ სცენოგრაფს უცილობლად უბიძგებს ახალი გამომსახველობითი საშუალებების ძიებისკენ. ხოლო წარმოდგენებში შესრულებული სრულიად უნიკალური როლები, სადაც მსახიობების პლასტიკა, მეტყველება, გამომსახველობითი საშუალებების ძიება გარდაუვალი დილემის წინაშე დააყენებს არტისტს- თვითგანვითარებაზე თუ სათეატრო ტრენაჟებზე წასვლას აიძულებს და საბოლოოდ ისევ და ისევ ქართული თეატრი რჩება გამარჯვებული, მუდმივად რომ ცდილობს საპატიო ადგილის შენარჩუნებას მსოფლიო სათეატრო ორბიტაზე. გადაუჭარბებლად შეიძლება ითქვას, რომ თანამედროვე ქართული თეატრის ხარისხის შენარჩუნებაში და განვითარებაში „საჩუქარს“ თავისი ოცდაექვსწლიანი ისტორიით უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს და რომ არა ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის მაღალი დონე და ქართველი ხელოვანების და მაყურებლის ინფორმირებულობა მიმდინარე სათეატრო პროცესებზე ჩვენი თეატრი დღეს მაღალი რანგის სპექტაკლებს ძნელად თუ წარმოადგენდა.

    მსოფლიო თეატრის პატრიარქი- თეოდოროს ტერზოპოლუსი „საჩუქარზე“ ტრილოგიის მეორე ნაწილს გვიჩვენებდა. შარშანდელ ფესტივალზე, ბერძნული ფოკუსის ფარგლებში წარმოდგენილი „ალარმე” ფესტივალის ტრიუმფატორი იყო და ტერზოპოლუსის თაყვანისმცემლების მოლოდინს ერთიორად ამძაფრებდა.  „Amor” ასე ქვია ათენის თატრის „ატისის“  წარმოდგენას, რომელიც თანასის ალევრასის პოეზიის მიხედვით დაიდგა. ამ ლექსებს სამწუხაროდ არ ვიცნობ, მაგრამ ერთს კი დაბეჯითებით ვიტყვი- თემატიკა, რომელიც სცენაზე გაჟღერდა არა თუ ამაღლებული და პოეტურია, არამედ შემზარავად ტრაგიკული მისწრაფებების. სცენაზე სულ ორი პერსონაჟია: ქალი და მამაკაცი, რომლებიც არც კი უახლოვდებიან ერთმანეთს მთელი წარმოდგენის მანძილზე. მარცხენა კუთხეში წითელ დეკოლტირებულ კაბაში ჩაცმული ქალი, რომელიც გადაჭრილ, სავარაუდოდ საკანალიზაციო მილშია „გაჭედილი“ და  შუა სცენაზე მდგარი ფეხშიშველა და შარვალ-კოსტიუმში გამოწყობილი მამაკაცი. სცენის სიმაღლეზე, კაცის თავზე ტაბლოა, სადაც საფონდო ბირჟის ციფრები და პროცენტები იწერება და უსწრაფესად იცვლება. კაცი ყიდულობს ყველაფერს- ბედნერი სახით, თითქოსდა ჰაერში ბეჭდავს სავაჭრო ვერსიებს. მისი ემოციების გამოხატვის უმთავრესი საშუალება სხეულია: ცოტა მოხრილი თხელი ტანი, რომელიც ყველა განცდას აფიქსირებს და ხელები, რომლებიც განუსაზღვრელი რაოდენობის მოძრაობას აკეთებენ ჰაერში, „ტაბლოზე ბეჭდვისას“. ბირჟის მაკლერის ტიპის შეძახილები უკიდურესად დაძაბულ სიტუაციაში მის გულწრფელ სიხარულს გამოხატავს- მოგება,ფული, პროცენტები…ანტონის მირიაგოსი, შეასანიშნავი მსახიობი, რომელიც წარმოდგენის ბოლო ეპიზოდში, კიბეზე აბობღებული განწირული ხმით ბღავის:  „Amor”- სიყვარული, ურომლისოდაც ყოველივე ფუჭი აღმოჩნდა. უკონტაქტობა და უსიყვარულობა- ის რაც კაცს აბღავლებს, ქალს კი ძაღლივით, უფრო ზუტად ალბათ მგელივით აყმუვლებს. მანამდე კი ქალი-აგლაია პაპა ყველაფერს ყიდის- საკუთარ ემოციებს, წარსულს, აწმყოს, მომავალს, ორგანოებს- მიყიდეთ, მიყიდეთ, მიყიდეთ- ეს სიტყვა ისმის მისი მომღიმარი ბაგეებიდან ყველაზე ხშირად. მილში ჩაჭედილი და თითქმის უძრავი მხოლოდ მიმიკითა და ხელების მოძრაობებით ახერხებს პერსონაჟის დაუვიწყარი პლასტიკის წარმოსახვას. გაუცხოების კულმინაცია კონტაქტის სრული არქონაა, სადაც კაცის და ქალის სასიხარულო ყიჟინა მხოლოდ ფულთან არის დაკავშირებული…

     „რადგან საქმე თატრთან მაქვს, ესე იგი პოლიტიკურ პროცესში ვარ ჩართული. არ არსებობს არაპოლიტიკური თეატრი. თეატრი გადაჯაჭვულია ადამიანის არსებობასთან და ადამიანის არსებობა პოლიტიკურია“ – ამ სიტყვების ავტორი აგლაია პაპაა, მსახიობი, რომელსაც აქტიორული კარიერის დაწყებამდე ფილოსოფიის ფაკულტეტი აქვს დამთავრებული თესალონიკის უნივერსიტეტში.  სპექტაკლში შექმნილი ქალის როლი ნამდვილად არის შექმნილი ღრმად მოაზროვნე მსახიობის მიერ, რომელიც პოლიტიკურ პროცესშია ჩართული , თანააზროვნებისკენ იწვევს მაყურებელს  და მის ემოციებს სრულად განაგებს.

    საზოგადოების გადაგვარების  ფორმულა, რომელიც ტერზოპოლუსმა სცენაზე შექმნა, გვანცვიფრებს უპიველსად იმით, რომ რეჟისორი,  არც კი ცდილობს სცენიური ეფექტების შექმნას და თითქმის უძრავი ორი პერსონაჟის შეზღუდული მოძრაობებით იმგვარ სანახაობას ქმნის, რომ მაყურებელს ერთი წამითაც არ აძლევს ამოსუნთქვის საშუალებას. ეს დიდი რეჟისორის სტილია, „ალარმეს“, ტრილოგიის პირველი ნაწილის კონცეპტუალური და სტილისტური გაგრძელება განსხვავებულ ეპოქასა და პერსონაჟებში. მომავალ „საჩუქარზე“ ტრილოგიის მესამე ნაწილის ჩამოტანას გვპიდებიან-ველით.

    საფესტივალო აფიშა და  კატალოგი- არც თუ უმნიშვნელო საფესტივალო განახადი, საიდანაც ფაქტობრივად იწყება ფესტივალთან „ნაცნობობა“. დიზაინერი ბესო დანელია ათწლეულებია ქმნის საფესტივალო ბუკლეტის და აფიშის დიზაინს, ყოველთვის გამორჩეულს არა მხოლოდ სტილისტიკით. დიზაინერის მიერ შემნილი ვიზუალიზაცია სრულად გამოხატავს ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის არსს და თანხვედრაშია „საჩუქრის“ მისწრაფებასთან, რისთვისაც მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის პრიზი ენიჭებათ- ხელოვნებაში სრულყოფილებისთვის.

    „ევროპის თანამედროვე სცენის კაშკაშა ვარსკვლავი, შვეიცარელი ტომ ლუცი ბრწყინვალე ექსპერიმენტატორი და ინოვაციური იდეების ცნობილი ავტორია ევროპულ თეატრში“- ამგვარად წარადგენენ საფესტივალო ბუკლეტში ახალგაზრდა შვეიცარელ რეჟისორს. „გოგონა ნისლის ძრავების ქარხნიდან“ აბრეშუმის ქარხნის დიდ სტუდიაში იყო წარმოდგენილი. ეს სივრცე თავისთავად ექსპერიმენტული დადგმისთვის არის შესატყვისი.  ტომ ლუცის სპექტაკლი თანამედროვე ზღაპარია და ცხადია ზღაპარს აუცილებლად ბედნიერი დასარული ექნება. იმ სიას რომ გადავხედოთ, ვისმა შემოქმედებამაც შთააგონა ტომ ლუცი და სპექტაკლის სტილისტიკა განაპირობა, ძალზე შთამბეჭდავი სურათი შეიქმნება : არნოლდ შორნბერგი, მეოცე საუკუნის ყველაზე დიდი ნოვატორი და ექსპერიმენტატორი მუსიკაში, ბოკლინის „მიცვალებულთა კუნძულის“ ოთხი ჩანახატი და ანდრეას ზუსტის ფლუორეცენტული ნისლი… თავისთავად ცხადია ნისლებით შთაგონებული და ხელოვნური ნისლებითვე შექმნილი სანახაობა ზღაპრული სამყაროს კარებს უხსნიდა წარმოდგენაზე მისულ მაყურებელს.

    „საჩუქრის“ პროგრამაში მხოლოდ ერთი ქართული წარმოდგენა იყო- ქეთი დოლიძის დადგმული ავგუსტ სტრინბერგის „უფრო ძლიერი“ სპექტაკლის პრემიერა ედინბურგის ფრინჯ ფესტივალზე შედგა და ოთხი ვარსკვლავით და პრესის დიდი ყურადღებით აღინიშნა. სპექტაკლი ორ ენაზე თამაშდება-ქართულად და ინგლისურად. საშობაო ნაძვის ხით მორთულ მდიდრულ, გემოვნებიანი რესტორნის დარბაზში ორი ქალი ჩნდება- ამელი და ამელია- მადამ X და მადამ Y. ორი ერთნაირი ქალბატონი: ერთი ცოლი, მეორე კი საყვარელი. რეალურად კი უაღრესად მსგავსები ყველაფერში. ფაქტობრივად ერთნაირად მოსილი, ერთ თარგზე აჭრილი კაბებით და მოსაცმელებით- მხოლოდ მცირე განსხვავებები ფერთა ტონებშია- ოდნავ მუქი ამელიას მოსაცმელია.  ფეხსაცმელებიც  ერთი ფორმის აცვიათ: განსხვავება ფერებშია მხოლოდ- ოქროსფერი და ვერცხლისფერი. ეს ტონები ფიგურირებს სარკეებსა და აქსესუარებშიც. სცენოგრაფ სოფო-მარიამ ქორიძის კოსტიუმები და აქსესუარები უაღრესად დახვეწილია და მაღალი წრის ქალბატონების სამოსს სრულად შეესატყვისება. კოსტიუმებში თავიდანვე ხსნის ქალბატონების მსგვსების არსს- ისინი ზუსტად ერთნაირები არიან- ერთნაირი მანერებით და რაც მთავარია ერთი და იგივე ტექსტით, რომელსაც ირინა გიუნაშვილის ამელია ქართულად წარმოთქვამს ტექსტს, თამარ ბზიავას ამელი კი ინგლისურად. თითქოს ამ ორი პერსონაჟის სარკისებრი არეკვლა ხდება ოდნავ განსხვავებული შტრიხებით. აშკარაა, რომ მათ საერთო მამაკაცს ერთი და იგივე არსება უყვარს ორივეში.  სხვაობა მსახიობების შესრულების სტილისტიკაშია: თამარ ბზიავას შესრულებაში არისტოკრატული თავშეკავებაა მუდმივად აქცენტირებული. თამარ ბზიავა ფსიქოლოგიური ნახევარტონებით, გამოხედვათა ცვალებადობით, თავშეკავებული ჟესტებით ცდილობს თავისი სიძლიერე დაუმტკიცოს კონკურენტს. ვფიქრობ მსახიობის ოსტატობა ყოველ ახალ დადგმაში უფრო და უფრო იხვეწება. ამელი მის შემოქმედებაში საუკეთესო როლია.

    ირინა გიუნაშვილის ამელია კი  უფრო ემოციური და რამდენადმე უბრალო ქალია, რომელიც საკუთარი განცდების დამალვას ბევრად რთულად ახერხებს. წარმოდგენაში საერთოდ არ არის დიალოგი. ორივე პერსონაჟის ტექსტი სრულიად უპასუხოდ რჩება. მხოლოდ მოწინააღმდეგის სახეზე აღბეჭდილი რეაქციით და ჟესტებით შეიძლება მისი შინაგანი მდგომარეობის შეფასება. ამგვარი მონოლოგები და მათი უსიტყვო შეფასება ნამდვილად მოითხოვს პარტნიორთა ძალების ჭიდილის დემონსტრირების ოსტატურად წარმოსახვას. წარმოდგენის ბოლოს ორივე მოიშიშვლებს მხრებს და სინქრონულად ცეკვავს- მათი საერთო ტრფობის ობიექტი დარდად არც კი ღირს, ორივე ძლიერია. არ ვიცი რას იტყოდა ამგვარ გადაწყვეტაზე დიდი შვედი დრამატურგი. ქეთი დოლიძის სპექტაკლს კი უთუოდ მოიწონებოდა.

    საფესტივალო საუბრების ნაწილი იყო შეხვედრა ვენეციის ბიენალეს სამხატვრო ხელმძღვანელთან — ჯანი ფორტესთან. ვენეციის ბიენალე, მოგეხსენებათ მსოფლიოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სათეტრო ფესტივალია, სადაც გამარჯვება მსოფლიო აღიარების ტოლფასია. ახალგაზრდა რეჟისორის ლეონარდო მანძანის სპექტაკლი „დიდების კედელი“ ვენეციის ბიენალეს ოქროს ლომის მფლობელია.  პიესის ავტორი თავად გახლავთ როკო პლაჩიდისთან ერთად. ქართულ თარგმანზე, უფრო ზუსტად კი სპექტაკლის საფესტივალო ვერსიაზე ირინა ბაგაურმა იმუშავა და გადაუჭარბებლად შეიძლება ითქვას, რომ იტალიური წარმოდგენა ქართველი მაყურებლისთვის უაღრესად ადვილად აღსაქმელი და ახლობელიც გახადა. ნაცრისფერ კედელზე, რომელიც დარბაზს და აუდიტორიას მიჯნავს, სპექატკლის ექსპოზიციასა და ფინალში იბეჭდება ქართული ტექსტი. დასაწყისში ეს ნახევრად სახუმარო „განაცხადია“. თავიდან ნაცრისფერი საღებავით შეღებილ კედელზე დაბეჭდილი ტექსტი მაყურებელში ჯანსაღ სიცილს იწვევს: ვენეციის ბიენალემ ავტორს სთხოვა დაედგა სპექტაკლი ცენზურაზე და გამოუვალ მდგომარეობაში მყოფი, უფრო ზუსტად კედელთან მიყენებული ავტორი ფაქტობრივად დარბაზს თხოვს შველას. ლეონარდო მანძანის სპექტაკლი, იუმორით და სიხალისით გაჯერებული ინტერაქციული შოუს ელემენტებს უხვად შეიცავს და ქართველი მაყურებლის რეაქციებიც სრულიად ადექვატური იყო: დარბაზი ალ ბანოს და რომანა პაუერის ფელიჩიტას მღეროდა და მკვდრეთით „აღმდგარი“ პიერ პაოლო პაზოლინის და ჯორდანო ბრუნოს და მარკიზ და სადის „აღსარებებსაც“ ისმენდა. წარმოდგენის მსვლელობის დროს ყველა მსახიობი კედლის მიღმა იყო. პერიოდულად კედელს ერთი დარტყმით წითელი მხრამდე ასული ხელთათმანიანი ხელი „გამოანგრევდა“ და პატარა წრიდან ხან შამპანურის ფუჟერი და ხანაც საარშიყო ხელი და თქვენ წარმოიდგინეთ რეზინის პენისიც კი.  და მაინც, არავითარი ვულგარულობა არ იყო წარმოდგენაში. იყო ნამდვილი იუმორი, თვითირონიაც, გამომგონებლობაც, ფანტაზიაც და სიხალისეც.

     დიდების კედლის წარმოდგენის ფინალში, როცა რეალურად ნამდვილ დიდების კედელად იქცევა ნაცრისფერი სასცენო დეკორაცია, სადაც მსოფლიო გენიოსების სახელები იწერება, ქართული შედევრების ავტორთა გვარებსაც ამოვიკითხავთ: რუსთაველი, მიხეილ ჯავახიშვილი, ტიციან ტაბიზე, სანდრო ახმეტელი… ნაცრისფერი მითხაპნილი საღებავების ფონზე კედელი თავიდან ბოლომდე ივსება გენიალური ადამიანების სახელებით და ამ ცოტა სევდიანი ფინალის ფონზე „საჩუქრის“ მაყურებელი, რომელიც ყოველთვის ინტელექტუალური და გემოვნებიანი მაყურებლის კატეგორიას მიეკუთვნება, სიამაყითაც ივსება-დიახ, ასეთია „დიდების კედელი“.

    „საჩუქრის“ ოცდამეექვსე სეზონს უცილობლად წარმატებული ეწოდება, ისევე როგორც წინა ოცდახუთ სეზონს. ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი ოცდამეექვსედ ასრულებს დიდ მისიას- ქართველ მაყურებელს მსოფლიო სათეატრო ხელოვნების საუკეთესო ნიმუშებს აცნობს, უცხოელ სტუმრებს ქართულ ხელოვნებას აზიარებს,  ქართველ ახალგაზრდებს მსოფლიო გრანდების მასტერკლასებზე დაოსტატების საშუალებას  აძლევს…იქნებ ოცდამეშვიდე სეზონზე უფრო მეტი ბრწყინვალე ახალი დადგმა ვიხილოთ. დაველოდოთ.

  • “თეოდროს ტერზოპულოსი ალბათ ერთ-ერთი გამორჩეული პერსონაა დღევანდელ თეატრალურ სამყაროში. ცნობილი თანამედროვე გერმანელი მწერლისა და დრამატურგის, ჰაინერ მიულერის სადარი რეჟისორი და პოლონელი რეჟისორის, ეჟი გროტოვსკის მისტიკური თეატრალური პრაქტიკის მემკვიდრე და გამგრძელებელი თეორეტიკოსი. საერთაშორისო თეატრალური ლანდშაფტი მან ჯერ კიდევ 1986 წელს შეარყია, როცა საბერძნეთში ევრიპიდეს «ბაკხი ქალები» დადგა. მისი რევოლუციური ხედვა ბერძნული ტრაგედიის შესახებ ლამის თავდაყირა აყენებს დამკვიდრებულ, ტრადიციულ ინტერპრეტაციებს და ბერძნული ტრაგედიების არქეტიპების ხელახალი გააზრებისკენ გვიბიძგებს.” – წერს დავით ბუხრიკიძე ჟურნალში “ინდიგო”

    “ტერზოპულოსი ცდილობს თეატრი გაიაზროს როგორც არტისტული საწყისისა და რეჟისორული ხედვის უხილავი თანხვედრა; როგორც ანტონენ არტოთი ნასაზრდოები „სასტიკი თეატრის“ ახალი თავგადასავალი, რომელიც ყოველთვის ახლოა სოციალურ და პოლიტიკურ სიმძაფრესთან. ის არის უამრავი საინიციატივო შეხვედრის, საერთაშორისო ფესტივალების საპატიო დირექტორი და სახელმძღვანელოს ავტორი მსახიობებისა და რეჟისორებიათვის. ამდენად, გასაკვირია არცაა, რომ საერთაშორისო პრესა მას „უხილავი ავტორიტარული გავლენის მქონემართველად“ მოიხსენებს, რომლის მასშტაბის რეჟისორი,პედაგოგი და ტრიგერი თანამედროვე თეატრალურ ხელოვნებაში ცოტა თუ მოიძებნება.” და მართლაც ასეა!

    ჩვენი ფესტივალისთვის ორმაგად სასიხარულოა ბერძნული თეატრის პატრიარქის და მსოფლიო თეატრალური ოლიმპიადის მმართველი კომიტეტის თავმჯდომარის, მეცნიერისა და პედაგოგის, თეოდოროს ტერზოპოლუსის დაბრუნება ჩვენს ფესტივალზე. 2022 წლიდან იგი ფესტივალის „საჩუქარი“ საერთაშორისო დირექტორატის წევრი და ჩვენი საპატიო ელჩიც გახდა მსოფლიო ასპარეზზე. წელს Attis თეატრი წარმოგვიდგენს თანასის ალევრასის პოეზიაზე შექმნილ სცენურ კომპოზიციას AMOR, რომლის იდეა, რეჟისურა და სცენოგრაფია თეოდოროს ტერზოპოლუსს ეკუთვნის.

     „აქ, თეატრის სცენაზე, ევროპის საძირკველში, ყველაფერს ვყიდი“, – ჩურჩულებს დამარცხებული ქალი. ყველაფრის გაყიდვა შეიძლება არც იყოს მართებული არჩევანი, მაგრამ ამ რეცესიის წლებში, როცა ჩვენი სიცოცხლეა აირია, ერთადერთი საჭიროებაა. მოგონებები და იდენტობა ეკონომიკის სახელით იყიდება, როგორც საქონელი. ადამიანის სიცოცხლეს ნადირივით თან სდევს ფულის არსებობის ან არარსებობის საფრთხე. მთავრობების და ფინანსური ინსტიტუტების პოლიტიკა, კაპიტალიზმის და კონსუმერიზმის ეპოქაში, როცა სოციალური და ეკონომიკური წესრიგი, რომელიც მომხმარებელს სულ უფრო მეტი რაოდენობით პროდუქციისა და სერვისის შეძენისკენ უბიძგებს, უარყოფითი გავლენას ახდენს ადამიანურ ურთიერთობებზეც, აზიანებს მას. ადამიანები საკუთარი თავის და ნათესავების გამომთვლელ მანქანებად და ცინიკურ გამყიდველებად გადაიქცნენ. არის თუ არა გამოსავალი ამ კოშმარიდან? ტერზოპულოსის პასუხი არის „დიახ“ და ეს სიყვარულია.

     „თეოდოროს ტერზოპულოსი სრულყოფილებას მხოლოდ რამდენიმე მარტივი მასალითაც ქმნის და აღწევს აბსოლუტურს! და ამ საოცარი ელეგიით, დაკარგული ჰუმანიზმის აღდგენის იმედს გვისახავს“ წერს ბერძენი თეატრმცოდნე, ელენ პეტასი

    ტერზოპულოსი სცენას აუქციონის სახლად აქცევს, სადაც ყველაფერი: პიესა, როლები, თეატრის რეკვიზიტი, ემოციები, მოგონებები და ადამიანის სხეულის ნაწილებიც კი ხდება საქონელი, რომელსაც ათვალიერებენ, აფასებენ, ყიდიან და ყიდულობენ გლობალური კრიზისის ეპოქაში. შეუძლია თუ არა სიყვარულს, დღევანდელ პოლიტიკურ თუ სოციალურ რყევებში, ადამიანების ექსტრემალურ ქცევას უპოვოს წამალი და კაცობრიობის მამოძრავებელ ძალად იქცეს?

    Amor“ თეოდორ ტერზოპულოსის ტრილოგიის მეორე ნაწილია, რომელსაც ორი პერსონაჟი – ქალი და კაცი განასახიერებს. საბერძნეთის სცენის ვარსკვლავები აგლაია პაპა და ანტონი მირიაგოსი – ორი ვნებიანი და უტყუარი მაცნე როგორც ვერბალური, ისე უკიდურესად ზუსტი არავერბალური ენისა, რომელსაც სხეულის ყველა ძარღვი ერთნაირად გრძნობს და გადმოსცემს. ტერზოპულოსის თეატრში ხომ მსახიობის სხეული მთავარ როლს ასრულებს, იგი სიტყვებს არ ემსახურება, არამედ მათგან დამოუკიდებლად თამაშობს.

    Theodoros Terzopoulos

    Acclaimed as the best director of Spain, Brazil, Russia, South Korea, Colombia, India, China, Turkey and unquestionably of Greece, whose list of awards, prizes, honours, professional or critical accolades and universal recognition is phenomenal,  has inextricably interconnected his groundbreaking performances with his unique actor training technique. His acting method is not only of the past but of the future, too. It lays the foundations for our new age, responding to our current and future reconsiderations.

    As the founding director of the world’s premier multicultural, multidisciplinary, highly accomplished festival – the World Theatre Olympics  (Delphi in 1995), he created a major platform for world theatre by bringing together Yuri Lubimov, Anatoly Vasiliev, Robert Wilson, Tadashi Suzuki and other legendary artists. His professional educational methodology, theatre research and the array of groundbreaking performances position him as one of the most important and influential directors of our century.

    Born in Makrygialos village, in the Pieria area of Northern Greece, Theodoros Terzopoulos attended Kostis Michailidis’ Drama School (Athens, 1965-1967) and studied under George Sevastikoglou, Leonidas Trivizas and Kostis Michailidis. Later trained at the Berliner Ensemble (Berlin, 1972-1976) and worked as assistant director to Heiner Müller, Manfred Wekwerth, Ruth Berghaus and Ekkehart Schall. Led the Drama School of the State Theater of Northern Greece (Thessaloniki, 1981-1983) and importantly, he created the Attis Theatre group in 1985 in Delphi.

    Tersopoulos has directed tragedies by Aeschylus, Sophocles and Euripides, operas, and contemporary plays by the most prominent European and contemporary Greek writers in many international theatres across the planet; Participated in numerous international festivals and collaborated with important performers. Theodoros Terzopoulos and ATTIS THEATRE have presented 2100 performances all over the world throughout 35 years.  For 35 years now Theodoros Terzopoulos and his company have been leading more than 400 workshops in Drama Academies, drama schools, international festivals and theatres. The Method of Theodoros Terzopoulos has been studied by theatre professors in many drama academies, at various institutes and departments of Classical Studies all over the world.

    We are delighted to share the double joy of our festival as we welcome back the esteemed figure of Theodoros Terzopoulos, the patriarch of Greek theater and chairman of the World Theater Olympiad Steering Committee. His return to our festival holds special significance, as he has been a valued member of the international directorate of the “Gift” festival since 2022, serving as our honorary ambassador on the global stage. This year, the Attis Theater proudly presents the remarkable stage composition AMOR, a production that is the brainchild of Theodoros Terzopoulos, who has masterfully contributed to its idea, direction, and scenography. Based on the poetry of Thanas Alevras, AMOR promises to captivate audiences with its artistry and profound exploration of human emotions.

  • ტომ ლუცი

    ევროპის თანამედროვე სცენის კაშკაშა ვარსკვლავი, შვეიცარელი რეჟისორი ტომ ლუცი ბრწყინვალე ექსპერიმენტატორი და ინოვაციური იდეების ცნობილი ავტორია ევროპულ თეატრში. 32 წლის ასაკში, მან სამშობლოში კრიტიკოსთა უმაღლესი შეფასება დაიმსახურა და მოწინავე თეატრალური ჟურნალის ‘Theater Heute’ მიერ საუკეთესო ახალგაზრდა რეჟისორად დასახელდა. ლუცი არა მხოლოდ სამშობლოში, არამედ საფრანგეთში, გერმანიაში, ბელგიაში ერთ-ერთ ყველაზე მოთხოვნადი რეჟისორია, რომლის ნამუშევრები „თეატრალური ნეტარების არაჩვეულებრივი მომენტებით“ სავსეა (კორნელია ფიდელი, «Süddeutsche Zeitung»).  მას ფართოდ განიხილავენ, როგორც ერთ-ერთ ყველაზე ინოვაციურ და ნიჭიერ რეჟისორს თეატრალურ სამყაროში და მისი ნაწარმოებები აგრძელებს მაყურებლის შთაგონებას და მოხიბვლას მთელს მსოფლიოში.

    „შვეიცარიელი თეატრის ჯადოქრის“, როგორც მას ხშირად ეძახიან, ევროპული თეატრის ვარსკვლავის დებიუტი ბაზელის თეატრში 2007 წელს შედგა: „Patience Camp“ (მოთმინების ბანაკი) ირლანდიელი წარმოშობის ინგლისელი მკვლევარის, ლეგენდარული პიროვნების, სერ ერნესტ შეკლტონის ისტორიულ მოგზაურობაზეა ანტარქტიდაში, როცა იგი არა მხოლოდ გაუძღვა ამ ურთულეს ლაშქრობას, არამედ გადაარჩინა ყველა ადამიანი, გემის ყინულოვან ოკეანეში ჩაძირვისას და 2 წლის შემდეგ, პორტიდან 20 000 კილომეტრით დაშორებული, შინ დააბრუნა.  ბრიტანეთის მეფემ, ედუარდ VII-ემ იგი მეფის რაინდის ტიტულით დააჯილდოვა. შეკლტონმა „მოთმინების ბანაკი“ მოიგონა და მაშინ როცა ყინული ყველა გასასვლელს უქოლავდა, სამი თვის მანძილზე ბანაკი დრეიფით გადაარჩინა ჩაძირვას. ასე დაიწყო ტომ ლუცის კარიერა და მას შემდეგ მისი  ყოველი ახალი დადგმა ევროპის ცნობილ სცენებზე, თეატრსა თუ ოპერაში, ყოველთვის აღვიძებდა მაყურებელში ცნობისმოყვარეობას და ბადებდა შეკითხვებს, რომელზე პასუხის გასაცემად  გარეგანი სამყაროს, როგორც ობიექტური რეალობის მიღმა აღქმა და ვიზუალიზაცია იყო საჭირო. და რადგან თეატრის სილამაზე მდგომარეობს მაყურებლის ახალ სამყაროში გადაყვანის უნარში, შვეიცარიელი თეატრის რეჟისორი ტომ ლუცი ამ ხელობის დიდი ოსტატია. მხოლოდ არ მოსწონს როცა ჯადოქარს ეძახიან, „მაგია არის სიმბოლოების მოულოდნელი კომბინაცია. მთავარი, რაც მაინტერესებს არის ის, რომ ამ მოულოდნელობის საშუალებით თეატრს შეუძლია რაღაც შეცვალოს სამყაროში.“

    რაოდენ სიმბოლურია, რომ ლუცმა მისი ერთ-ერთი ბოლო ნამუშევრით Theater Immobiel / Maison Maeterlinck, რომელიც მილო რაუს მიწვევით გენტის თეატრში (Nederlands Toneel Gent/NTGent) დადგა, ევროპის თეატრს „იმობილური თეატრის“ (სტაციონარული თეატრის) მოდელი შესთავაზა, რომელიც  უნდა აღვიქვათ როგორც წინასწარმეტყველება ან სულაც ალეგორია საზოგადოების უძრაობისა, რასაც ლუცი ჩვენი დროის ისტორიულ კატაკლიზმებს აბრალებს, ეკოლოგია, პანდემია, ომი და ა.შ.  მხოლოდ ჩვენი გამოგონილი ეს „მოთმინების ბანაკი“ ნუთუ გადაგვარჩენს ოკეანეში ჩაძირვას? 

    ლუცის ნამუშევარი თეატრის სილამაზისა და ძალაუფლების დასტურია და მისი უახლესი სპექტაკლი ნამდვილად იქნება განსაცვიფრებელი და დასამახსოვრებელი გამოცდილება ყველასთვის, ვინც მას ნახავს. საინტერესო ხელოვანია ტომ ლუცი და სამართლიანად ბრწყინავს დღევანდელი ევროპული თეატრის სცენაზე. 

    „ლუცის გმირები ექსცენტრიადას ნამდვილი ექსპერტები არიან, ისინი ყველა თეატრალური სკოლის და წარმოდგენის წინააღმდეგ მიდიან და ხდებიან  გონიერების დისიდენტები. ისინი ყველა იმ ღირებულების წინააღმდეგნი არიან, რომლებიც  საქონლითა და რიცხვებით განისაზღვრება…. მაგრამ ლუცი, ნისლის შოუებით, შთაბეჭდილების მოხდენას კი არ ცდილობს მაყურებელზე, არამედ ისეთი დახვეწილი გზით ახერხებს ჩვენი ცხოვრების ამაოებაზე დაგვაფიქროს, რომ არა თუ კვამლი ხდება მატერიალური თეატრში, არამედ კომედიის ახლებურად გააზრებაც გვიხდება.   გერმანელი თეატრის კრიტიკოსი ტილ ბრიგლები, ბერლინის თეატრალურ ფესტივალზე (Theatertreffen Berlin 2019) გამართული პრემიერის შემდეგ.

    ტომ ლუცის წარმოდგენამ „გოგონა ნილის ძრავების ქარხნიდან “ გახსნა 2019 წლის ბერლინის ფესტივალი, მიწვეული გახლდათ ათენისა და ეპიდავროსის ფესტივალზე, ტეატრ დე ვიდი, ლოზანაში, ორლეანის ეროვნულ დრამატულ ცემტრში, მონპელიეს ცნობილ Printemps des Comédiens და ა.შ. წელს კი ჩვენი ფესტივალის პროგრამაშია წარმოდგენილი, 27/28 ოქტომბერს, აბრეშუმის ფაბრიკის დიდი სტუდიაში

    THOM LUZ

    A shining star of the European contemporary scene, Swiss director Thom Lutz stands out as a brilliant experimenter and a renowned author of innovative ideas in the European theatre. At the age of 32, he garnered high praise from Swiss critics and was honoured as the best young director by the prestigious theatre magazine ‘Theater Heute’. Lutz’s artistic prowess extends beyond his homeland, as he is in high demand not only in Switzerland but also in France, Germany, and Belgium. His works are known for their “extraordinary moments of theatrical bliss” (Cornelia Fidel, “Süddeutsche Zeitung”), and he is widely regarded as one of the industry’s most innovative and talented directors. His productions continue to inspire and captivate audiences worldwide.

    Often referred to as the magician of Swiss theatre, Tom Lutz made his debut at Basel Theater in 2007 with “Patience Camp,” a play depicting the historic journey of Sir Ernest Shackleton, an English explorer of Irish descent. Shackleton’s legendary expedition to Antarctica involved not only enduring the most challenging conditions but also saving all crew members when their ship sank in the icy ocean. After drifting for three months, Shackleton successfully led his team to safety, covering a distance of 20,000 kilometres. His heroic efforts earned him the title of King’s Knight from King Edward VII of England. This remarkable story became the inspiration for Lutz’s career, and since then, each of his new productions on renowned European stages, theatres, and operas has aroused curiosity and provoked thought-provoking questions, requiring the audience to perceive and visualize the external world as an objective reality. Tom Lutz, a master of his craft, understands that the beauty of theatre lies in its ability to transport the audience to new worlds. However, he prefers not to be labelled a magician, stating, “Magic is an unexpected combination of symbols. What interests me is the potential of theatre to effect change in the world through this unexpectedness.”

    It is symbolic that one of Lutz’s recent works, “Theater Immobile / Maison Maeterlinck,” staged at Nederlands Toneel Gent/NTGent by invitation of Milo Rau, presented the concept of “immobile theatre.” This stationary theatre can be seen as a foreshadowing or allegory of society’s immobility, which Lutz attributes to historical cataclysms, ecological crises, pandemics, and wars. Will this self-created “patience camp” save us from drowning in the ocean of our own making?

    Lutz’s body of work is a testament to the beauty and power of theatre, and his latest production is bound to be a remarkable and unforgettable experience for all who have the privilege of witnessing it. Tom Lutz stands as a captivating artist who rightfully shines on the European theatre scene today.

    “…Luz’s characters are experts of the eccentric, they defy against all regulations, are dissidents against reason and all of its values that are defined by commodities and numbers… Thom Luz doesn’t simply strive to impress, he aims to impress with subtlety, to make us think about the futility of our life. The atmosphere and magic he creates not only makes the airborne particles of smoke become material but also the comedy itself levitates to a new definition.”   Till Briegleb, Theatertreffen Berlin

    A modern fairytale with a magical finale that was chosen to open the 56th Theatertreffen – Berliner Festspiele 2019. The show was invited to Théâtre Vidy-Lausanne, CDNO – Centre Dramatique National Orléans, Printemps des Comédiens Montpellier, DE SINGEL – maison des arts contemporaine et accueillante etc.  

  • The Power of Partnership: A Journey of Artistic Brilliance and Meaningful Connections

    In the bustling city of Tbilisi, a beacon of artistic excellence shines bright every year at the GIFT Festival. Established in 1997 as a heartfelt message of peace and reconciliation, this remarkable event pays tribute to the visionary Michael Tumanishvili. With a commitment to showcasing outstanding artistry, the festival has become a symbol of cultural exchange and the transformative power of art in Caucasus region.

    At the heart of the GIFT Festival lies a celebration of artistic brilliance. Each year, the festival curates an exceptional lineup of performances, exhibitions, and workshops that captivate audiences from near and far. By carefully selecting works of excellence, the festival honors Michael Tumanishvili’s vision to spread the gift of exceptional art, transcending boundaries and fostering understanding among diverse cultures.

    Since its inception, the GIFT Festival has served as a vibrant meeting point for artists and audiences from around the world. It acts as a melting pot of diverse cultures, where connections are forged, and bridges are built. By bringing together international artists alongside local talents, the festival cultivates an atmosphere of cultural exchange and collaboration. Through shared experiences and creative interactions, it highlights the universal language of art that transcends borders and unites humanity.

    The GIFT Festival believes in the transformative power of art. Beyond mere entertainment, it aims to ignite conversations, challenge perceptions, and inspire change. Through thought-provoking performances, thoughtfully curated exhibitions, and engaging workshops, the festival sparks introspection and encourages dialogue on social issues. It empowers both artists and attendees to envision a world filled with compassion, understanding, and shared responsibility.

    In the world of arts and culture, partnerships play a vital role in creating transformative experiences. The International Festival is a shining example of an organization that believes in the power of long-term engagement and innovation. By forging close relationships with like-minded organizations, they aim to achieve shared aims that resonate with audiences worldwide.

    This year we are thrilled to present a festival with an unparalleled heritage in the arts, supported by a live and engaged audience. Our program showcases the very best in world-class entertainment, curated by a team with extensive global experience in high-profile partnerships. We understand the importance of delivering business results aligned with your objectives, and we are committed to working closely with you to develop creative brand activations that will captivate and engage our festival attendees.

    Here are some key reasons why our festival presents a unique opportunity for your brand:

    • World-Class Entertainment:

    Our program features top-notch entertainment from around the world, ensuring a high-quality and captivating experience for attendees. By aligning your brand with our carefully curated lineup, you can enhance your brand’s reputation and credibility among discerning consumers

    • Global Partnerships:

    Our experienced team has a proven track record of successful collaborations with global partners. We understand the intricacies of creating impactful brand activations that resonate with audiences across borders. Together, we can develop tailored strategies that effectively communicate your brand’s message and deliver tangible business results.

    • Engaged Audience:

    Our festival attracts a diverse and passionate audience of art enthusiasts, cultural connoisseurs, and trendsetters. By participating in our event, you will have the opportunity to engage with this vibrant community and create lasting connections with potential customers and brand advocates.

    • Creative Brand Activations:

    We recognize the importance of creating unique and memorable experiences for festival-goers. Our team will work closely with you to develop innovative brand activations that align with your brand’s identity and objectives. From immersive installations tglory wo interactive experiences, we will ensure your brand stands out and leaves a lasting impression.

    We invite you to seize this exceptional opportunity to partner with our festival. By aligning your brand with our heritage, engaged audience, and world-class entertainment, you can elevate your brand’s visibility, reach new audiences, and achieve your business objectives.

    Let us embark on a collaborative journey that merges the power of the arts with the strength of your brand. Together, we can create an unforgettable experience that resonates with attendees and delivers tangible results. Thank you for considering a partnership with our festival. We look forward to discussing the exciting possibilities that lie ahead

    In an era where collaboration is paramount, the International Festival stands out as a beacon of long-term engagement and innovation. Their unwavering commitment to forging partnerships that drive positive change sets an inspiring example for the arts and cultural sector. By embracing creativity, trust, and shared aims, they continue to transform the way we experience and celebrate the arts. Together, let’s embrace the power of partnership and create a future where the arts thrive and touch the lives of people across the globe.

    From the Festival Team

  • 2023 წლის ფესტივალის პლაკატის მთავარი თემა ფრანგ მხატვარ-ავანგარდისტს, გრაფიკოსს და მწერალ-პუბლიცისტს, ფრანსის პიკაბიას ეკუთვნის (1879-1953).

    1924 წელს, მას შემდეგ რაც პიკაბია პარიზის ავანგარდისტებს დაშორდა და საფრანგეთის რივიერას გაემგზავრდა, მუშაობა რადიკალურ განსხვავებული სტილით დაიწყო, რომელსაც მის „გამჭვირვალე“ პერიოდს უწოდებენ. “გამჭვირვალე პერიოდის”  მომხიბლავი  ნახატები, რომელიც ზღაპრის ილუსტრაციას უფრო წააგავს, უნიკალურია თავისი იდუმალი სილამაზით. მიუხედავად იმისა, რომ მათში წარმოდგენილი ელემენტები ხელოვნების ისტორიიდანაა, მათი მნიშვნელობა მაინც საიდუმლოდ რჩება. პიკაბიას „ადამ და ევა“ სწორედ ამ პერიოდს ეკუთვნის. იგი დაახლოებით 1928-31 წლებში დაიწერა და თავის თავში იმდენი საიდუმლო დაფარა, რომლის ამოხსნა დღემდე უჭირთ ხელოვნების მკვლევარებს.

    მიუხედავად იმისა, რომ ნახატის სათაური „ადამი და ევაა“, იგი შთაგონებულია ორესტესა და ელექტრას შეთქმულებით: იგი პიკაბიამ ნეაპოლის მუზეუმში მიკენის მეფის შურისმაძიებელი შვილების ბერძნული ქანდაკებით ინსპირირებულმა დახატა. საღვთო სამართალი ხომ ყველა დროში და ეპოქაში სხვადასხვა სახით და ფორმით ავალებს ქალღმერთსაც და მომაკვდავ ადამიანსაც ქმედებას. ყველასთვის ცნობილია, რომ კლასიკური თემების თანამედროვე ადაპტაციით, მხატვრები ცდილობდნენ კლასიციზმისთვის ახალი სიცოცხლის მინიჭებას, მაგარამ პიკაბია უარს ამბობს ამ ცდუნებაზე, სამაგიეროდ იდუმალებით მოფენილი მომღიმარი სახით ნახატზე იგი საიდუმლოს გვიტოვებს.

    ფრანსის პიკაბიას ნამუშევარი 2023 წლის საფესტივალო აფიშის, ბროშურის, სოციალური და ტელე საინფორმაციო კამპანიის მთავარი თემა გახდება, რადგან მხატვრის საიდუმლო გვჯერა, რომ უპირველეს ყოვლისა ახალი სამყაროს შექმნას უკავშირდება, რომელსაც პოსტ-პანდემიური ეპოქის 21-ე საუკუნის მსოფლიო მოუთმელად ელოდა.

    მიუხედავად  ეპიდემიის და ომის მძიმე ტვირთისა, რამაც ჩვენი საქმიანობა 2 წლით შეაჩერა (2020-2021), ფესტივალმა გასულ წელს სპეციფიური პროგრამა „ბერძნული ფოკუსი“ წარმოადგინა, სადაც მაყურებელს ეპოქალური მნიშვნელობის ბერძენ ხელოვანებთან შეხვედრის შესაძლებლობა მისცა და ევროპული თეატრის სათავეებიდან, საწყისიდან, გენეზისიდან დაიწყო მომდევნო მეოთხედის ათვლა. წელს კი მომდევნო ეტაპის დასაწყებად, ფრანგი მხატვარ-ავანგარდისტის, გრაფიკოსის და მწერალ-პუბლიცისტის ნახატით „ადამი და ევა“ ინსპირირებული ფესტივალი, კვლავაც უნიკალური სპექტრით წარუდგება თბილისის ფართო აუდიტორიას.

    რადგან „ადამი და ევა“ მხოლოდ დასაწყისს არ ნიშნავს: მათ დატოვეს სამოთხე პროგრესის საძიებლად. იმის გამო, რომ მათ შეჭამეს ნაყოფი, ჩვენ ყველას გვაქვს შესაძლებლობა დავიბადოთ დედამიწაზე, ვისწავლოთ და განვითარდეთ, შევიძინოთ უახლესი ინფორმაცია და ცოდნა წინსვლისთვის და ჩვენი იდეების წარმატებისთვის. მათი ამბავი ცნობიერების ზრდის და ეგოს გაჩენის ისტორიაცაა, მაგარამ უმთავრესად ადამიანის ცხოვრებაში კეთილის და ბოროტის არსებობის შესახებ მოგვითხრობს, სადაც ნებისმიერ შემთხვევაში შეგვიძლია დავძლიოთ ბოროტება . მათი სახე სახვით ხელოვნებაში, ოპერასა და თეატრში,  ლიტერატურასა თუ ფსიქოლოგიის მეცნიერულ ასპექტში ყოველთვის გზაა ახალი, ინტელექტურად და სულიერად განვითარებული საზოგადოების გაჩენისაკენ. რაც ჩვენი ფესტივალის უმთავრესი მიზანია და  რაზეც ყოველწლიურად მზარდი ფართო აუდიტორია, მისი ერთგული და ახალი მეგობრების საგულისხმო რიცხვი მეტყველებს.

    ჩვენი კონტინენტის ჩრდილოეთით, სკანდინავიური აღორძინების ხანის შესანიშნავი ოსტატის, შვეიცარიელი მხატვრის და ილუსტრატორის იოს ამანის „ადამ და ევა სამოთხის ბაღში“ (1579) სიკეთისა და ბოროტების ისტორიაა, საღვთისმეტყველო თეზისი, რომ თუ სამართლიანად ვიცხოვრებთ,  ყველას შეგვიძლია გამოვისყიდოთ ჩვენი ცოდვები და დავბრუნდეთ  ღმერთთან. დიდი გერმანელი მწერლის და შეიძლება ვთქვათ შვეიცარიელისაც, ჰერმან ჰესეს უკვდავ ქმნილებაში „დემიანე“ ადამიანის სწრაფვა სრულყოფილებისაკენ, რომელიც დაკარგული სამოთხის ძიებას ედარება, ძლიერდება პიროვნების ჩამოყალიბების, თვითშემეცნების და საკუთარი გამოცდილების რეფლექსიის საფუძველზე. ყოველგვარ პირობითობასთან და სიყალბესთან ბრძოლის პათოსით გამსჭვალული თანამედროვე შვეიცარიული ხელოვნება, გახდა კიდევაც 26-ე ფესტივალის „საჩუქარი“ ინსპირაცია და 2023 წელს ქართველ მაყურებელს „შვეიცარიულ ფოკუსს“ ვთავაზობთ.

    ფესტივალის გუნდი

    პლაკატის დიზაინი ეკუთვნის ბესო დანელიას ®

  • 19, 20 ოქტომბერი

    ფესტივალის გახსნა

    მაგი მარენის კომპანია (საფრანგეთი)

    „MAY B” (შეიძლება)

    სემიუელ ბეკეტის და მაგი მარინის საკულტო წარმოდგენა https://www.youtube.com/watch?v=3O0XQzUWJHY

    რუსთაველის თეატრი. 20.00

    24 ოქტომბერი

    რუსთაველის თეატრის ‘სტუმრების ოთახი’
    FESTIVAL TALKS

    „ესპანური კულტურის ფოკუსის“ ფარგლებში გაიმართება საჯარო საუბრები – კონფერენცია თანამედროვე ესპანურ თეატრზე მეტატარსუს თეატრის“ და ალკალას “Corral de Comedias” დირექტორთან და რეჟისორთან, მადრიდის კუმპულტენსე უნივერსიტეტის პროფესორთან, დარიო ფაკალთან. რომელსაც წინ უძღვის პრეს კონფერენცია “ეს არ არის ბერნარდა ალბას სახლი კოლექტივთან” ექსპერიმენტულ თეატრალურ ლაბორატორიასთან ‘დრაფტ ინ’ (Meine Seele S.L)

    15.00

    23 ოქტომბერი
    მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი „საჩუქარი“, ესპანეთის ხელოვნების საბჭოსთან Acción Cultural Española (AC/E) თანამშრომლობით წარმოდგიგენთ „უახლესი ესპანური კულტურის ფოკუსს“ საქართველოში

    ‘ტეატრო დელ კანალ’ და ექსპერიმენტული თეატრალური ლაბორატორია ‘დრაფტ ინ’(Meine Seele S.L) წარმოგიდგენთ

    ფედერიკო გარსია ლორკას პიესის ადაპტაციას

    „ეს არ არის ბერნარდა ალბას სახლი“

    ინსცენირების ავტორი: ხოსე მანუელ მორა და კარლოტა ფერერი

    რეჟისორი კარლოტა ფერერი

    https://www.youtube.com/watch?v=RFzYsmpdaJg

    რუსთაველის თეატრი. 20.00

    26 ოქტომბერი. 20.00
    ბათუმი ილია ჭავჭავაძის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრი
    „სადღაც ცისარტყელის მიღმა“
    (საქართველო)
    პიესის ავტორი ლაშა თაბუკაშვილი
    რეჟისორი ქეთი დოლიძე
    გრიბოედოვის თეატრის დიდი სცენა

    http://ajaratv.ge/article/44217

    27 ოქტომბერი

    ლევან ხეთაგურის მასტერკლასი ახალგაზრდა თეატრმცოდნეებისთვის

    როგორ დავამკვიდროთ ჩვენი სიტყვა და აზრი პროფესიულ და საზოგადოებრივ ასპარეზზე, შევქმნათ თეატრის მკვლევარისგან – ანალიტიკოსი გამორჩეული ავტორიტეტი და სანდო რეპუტაციის მქონე პიროვნება კულტურის სფეროში

    დასაწყისი 15.00 საათზე

    რუსთაველის თეატრის სამეჯლისო დარბაზი

    30 ოქტომბერი

    აურელია ტიერი წარმოგიდგენთ

    “ზარი და ავგაროზი”(Vols de Nuits)

    იდეის ავტორი და რეჟისორი ვიქტორია ჩაპლინი

    მთავარ როლებში აურელია ტიერი და ჰაიმე მარტინესი

    https://www.youtube.com/watch?v=iAUui2nvKyI

    მარჯანიშვილის თეატრი 20.00

    2 ნოემბერი

    “დილა მშვიდობისა ას დოლარიანო”

    იესის ავტორი ი. გარუჩავა და პ. ხატიანოვსკი

    რეჟისორი – ქეთი დოლიძე

    გიგა ლორთქიფანიძის სახელობის რუსთავის მუნიციპალური თეატრი

    20.00

    3 ნოემბერი

    „შეშლილის წერილები“

    (ნ.გოგოლის პიესის მიხედვით)

    რეჟისორი და სცენოგრაფი – სოსო ნემსაძე

    https://www.youtube.com/watch?v=MCnKzaqimnA

    გიგა ლორთქიფანიძის სახელობის რუსთავის მუნიციპალური თეატრი 20.00

    4 ნოემბერი

    ირა კოხრეიძის ინკლუზიურ თეატრი წარმოგიდგენთ

    „კონტაქტი“

    რუსთაველის თეატრის მცირე დარბაზი 20.00

    5 ნოემბერი

    ა.ს. გრიბოედოვის  სახ. თეატრის და შ. რუსთაველის სახ. თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის   მხარდაჭერით წარმოგიდგენს  ვალერი ხარიუტჩენკოს საავტორო პროექტს

    “ტურბულენტობის ზონა, ანუ დაკარგული სამოთხის ძიებაში”

    .ოლბის პიესის «რა მოხდა სამხეცეში» სცენიური ვერსიაა.

    გრიბოედოვის თეატრის მცირე სცენა 20.00

    7 ნოემბერი

    ესპანური კულტურის ფოკუსი 2019

    Caída del Cielo („დაცემული ანგელოზი”)

    ქორეოგრაფი და მუსიკალური ხელმძვანელი როსიო მოლინა

    კომპოზიტორი ედუარდო ტრასიერა

    მუსიკოსები: ხოსე ანგელ კარმონა, ედუარდო ტრასიერა, ხოსე მანუელ რამოსი, პაბლო მარტინ ჯონსი https://www.youtube.com/watch?v=h5csksCyhUM

    წარმოდგენა განხორციელდა საფრანგეთის ეროვნული ცეკვის შაიო თეატრისა და არაგონის საშემსრულებლო ხელოვნების ეროვნული ინსტიტუტის თანამშრომლობით

    გრიბოედოვის თეატრი 20.00

    13 ნოემბერი ესპანური კულტურის ფოკუსი 2019 ესპანელი რეჟისორის, დრამატურგის, ალფონსო X ელ საბიოს სამოქალაქო ორდენის კავალერის ნატალი მენენდესის „HAPINESS STATION“ (10,11, 12 ინტერაქტიული თეატრალური სავარჯიშოები) https://www.youtube.com/watch?v=nHeICjBCZUo

    რუსთაველის თეატრის სამეჯლისო დარბაზი 15.00

    15, 16 ნოემბერი

    კაროლინ კარლსონის კომპანია წარმოგიდგენთ

    „სინქრონულობის გზაჯვარედინზე“

    ცნობილი შვეიცარიელი ფილოსოფოსისა და ფსიქოთერაპევტის კარლ გუსტავ იუნგის ნაშრომის საცეკვაო ინეტრპრეტაცია

    ქორეოგრაფი კაროლინ კარლსონი

    ნაწარმოები განხორციელდა ქეროლინ კარსონის დასის, Théâtre de Rungis, ქალაქ მონს ან ბარელის და პარიზის CDCN სტუდიის თანამშრომლობით https://vimeo.com/245804915

    რუსთაველის თეატრის დიდი დარბაზი 20.00

    17,18,19 ნოემბერი

    მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი წარმოგიდგენთ

    გამოჩენილი უკრაინელი რეჟისორის ანდრი ჟოლდაკის მსოფლიო პრემიერას

    „მეფე ლირი. ანდრი ჟოლდაკის წამოსახვა“

    უილიამ შექსპირის პიესის “მეფე ლირი” მიხედვით

    სპექტაკლი განხორციელდა კულტურის ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობის პროგრამის „საქართველო ევროპაში“ და პროექტ“Check In Georgia”-ს ფარგლებში გრიბოედოვის თეატრი. 20.00

  • მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის “საჩუქარი” 2025 წლის სეზონზე

    სამი ათეული წლის განმავლობაში,  მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი – GIFT/საჩუქარი კულტურული დიპლომატიის, მხატვრული სრულყოფილების და გლობალური შემოქმედებითი ურთიერთგაცვლის სიმბოლო გახდა. ფესტივალი 1997 წელს დაარსდა, ლეგენდარული ქართველი რეჟისორის, მიხეილ თუმანიშვილის პატივსაცემად და მას შემდეგ ქვეყნის უმნიშვნელოვანეს საერთაშორისო სახელოვნებო პლატფორმად იქცა. წლების განმავლობაში, ფესტივალმა შექმნა ინტელექტუალურად და ესთეტიკურად მრავალფეროვანი პროგრამა, რომელიც აერთიანებს თანამედროვე ევროპულ თეატრს, ავანგარდულ წარმოდგენებს, კლასიკურ ტრადიციებს და ექსპერიმენტულ ნამუშევრებს.

    1997 წელს, საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენიდან სულ რამდენიმე წლის შემდეგ,  ღრმა სოციალურ-პოლიტიკური არასტაბილურობის პერიოდში,  „საჩუქარი“ საერთაშორისო დირექტორატთა საბჭოს დახმარებით (პიტერ ბრუკი, ვანესა რედგრეივი, მაიკლ კანი, ედინბურგის, ადელაიდის, პერტის, მელბურნის, ლუივილის საერთაშორისო ფესტივალების დირექტორები და სხვა ბევრი) გახდა პირველი საერთაშორისო კულტურული პლატფორმა კავკასიის რეგიონში, რომელმაც საქართველოში მოიწვია მსოფლიო თეატრის ლეგენდები და თანამედროვე, ინოვაციური დადგმები, კინო, ფერწერა, ქუჩის თეატრი, ლექციებისა და მასტერკლასების სერიები. მაგრამ რაც მთავარია, მან ჩართო ადგილობრივი აუდიტორია საერთაშორისო სახელოვნებო დისკუსიის, სფეროში დაგროვილი ცოდნის, შეხედულებებისა და იდეების გაცვლის პროცესში, რამაც უთუოდ გაამდიდრა ქართული სახელოვნებო სფეროს თანამედროვე საუნჯე. 28 წლის მანძილზე, ჩვენი ქვეყნის ისტორიული ქარტეხილის, მნიშვნელოვანი პოლიტიკური თუ საზოგადოებრივი ცხოვრების კვალდაკვალ, ფესტივალი ემსახურებოდა მხოლოდ უმაღლეს ხელოვნებას და საშუალებას აძლევდა საქართველოს მოქალაქეებს და სტუმრებს ზიარებოდნენ უნიკალურ სპექტრს საუკეთესო საერთაშორისო სახელოვნებო ნამუშევრების, რომლებიც პარალელურად მსოფლიოს წამყვან სცენებზე თამაშდებოდა.

    GIFT 2025-ის სეზონი ჩატარდება 25 ოქტომბრიდან – 20 ნოემბრის ჩათვლით, ერთი თვის განმავლობაში ფესტივალი შემოგთავაზებთ საერთაშორისო წარმოდგენებს, პრემიერებს და გამორჩეულ კოპროდუქციებს იაპონიიდან, იტალიიდან, ესპანეთიდან, არგენტინიდან. 2025 წლის ასევე სეზონი გამოირჩევა ერთობლივი კოოპროდუქციით ემილია რომანიას ეროვნულ თეატრთან და არგენტინის მერკოსურის ფესტივალთან, ტრადიციული თანამშრომლობით მსოფლიოს სახელმწიფო სახელოვნებო ფონდებთან და კულტურის ინსტიტუტებთან.

    ფესტივალი 2025 წელს განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობს თანამედროვე იტალიურ თეატრსა და წარმოდგენით ხელოვნებას. სპეციალური პროგრამა მიეძღვნება ემილია-რომანიას რეგიონს, რომელიც კულტურული სიახლეებისა და ინოვაციური თეატრალური ტენდენციების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ცენტრია. შესაბამისად, იტალიის საელჩოს, ფესტივალის „საჩუქარი“ ინიციატივითა და ხელშეწყობით, ემილია-რომანიას რეგიონის კულტურის ფონდის „ATER“ მხარდაჭერით, 2025 წლის სეზონზე ჩვენ ვმასპინძლობთ „FOCUS ITALIA“-ს, რომელიც მიზნად ისახავს ემილია-რომანიას რეგიონის თანამედროვე კულტურის, განსაკუთრებით კი თეატრის, წარმოჩენას.

    მნიშვნელოვანია აღვნიშნოთ ფესტივალის ახალი პროგრამა „ბასკურ-ქართული კულტურული გზაჯვარედინი: კავკასიიდან პირენეებამდე“, რომელიც ხორციელდება საქართველოს კულტურის სამინისტროსა და Acción Cultural Española (AC/E) – ესპანეთის სახელმწიფოს კულტურული სააგენტოს – მხარდაჭერით.ამ მიზნით ფესტივალს ესტუმრება დელეგაცია ბასკეთის ავტონომიური რეგიონიდან: სან სებასტიანის ეროვნული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და DONOSTI A KULTURA-ს  საშემსრულებლო ხელოვნების პროგრამის ხელმძღვანელი.

    ფესტივალზე შედგება ბასკეთის თანამედროვე ცეკვის და ხელოვნების წამყვანი კომპანიის Kukai Dantza-ს მხატვრული ხელმძღვანელის და მუსიკალური რედაქტორის რეზიდენცია თბილისში. რათა გაიმართოს კოლაბორაცია საქართველოს სამების საპატრიარქო კამერულ გუნდთან. ბასკური თანამედროვე ცეკვისა და ქართული საკრალური მრავალხმიანობის ეს შეხვედრა წარმოადგენს არა მხოლოდ ისტორიულ დიალოგს, არამედ ღრმა სულიერ და კულტურულ შერწყმას ორ უძველეს ტრადიციას შორის, რაც ჩვენს  უძველეს „იბერიულ ნათესაობას“ ახალ სათანამშრომლო ასპარეზს შეუქმნის.

    „ბასკურ-ქართული კულტურული გზაჯვარედინი: კავკასიიდან პირენეებამდე“ (Cultural Crossroads: From the Caucasus to the Pyrenees), რომელიც ინიცირებულია და მხარდაჭერილია საქართველოს კულტურის სამინისტროს  და Acción Cultural Española მიერ,  (AC/E ესპანეთის სახელმწიფო სააგენტო, რომელიც მიზნად ისახავს ქვეყნის კულტურისა და მემკვიდრეობის ხელშეწყობასა და პოპულარიზაციას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო არენაზე)

    მნიშვნელოვანია აღვნიშნო ცნობილი იტალიელი მწერლის, პოეტისა და დრამატურგის მარკო მარტინელის და ერმანა მონტანარის სემინარი – სახელოსნო, პოეტთა განსაწმენდელი, რომელიც იტალიური ფოკუსის ფარგლებში ჩატარდება, ქართველ პოეტებთან და ლიტერატორებთან. საგუნდო სახელოსნო შთაგონებული დანტე ალიგიერის მარადიული ნაწარმოებით „ღვთაებრივი კომედია”. პროექტი წარდგება იტალიური ენის მსოფლიო კვირეულში.

    2025 წლის ფესტივალს გახსნის იაპონური ლეგენდარული ბუტოს თეატრალური კომპანიის – Sankai Juku-ს შთამბეჭდავი ნამუშევარი „Meguri“ , 25 ოქტომბერს თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის პროფესიული სახელმწიფო თეატრში. პროექტი ხორციელდება იაპონიის მთავრობის მხარდაჭერით.

    ფესტივალზე აქტიურად იგეგმება ახალი თაობის ხელოვანების მხარდაჭერა – გაგრძელდება GIFT Biennale College-ის ინიციატივა, ახალგაზრდა თეატრის იტალიური პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ახალგაზრდა ქართველი შემოქმედების განვითარებასა და საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა. ისევე როგორც საერთაშორისო კოპროდუქციების განხორციელება და მათი პრეზენტაცია თუმანიშვილის თეატრის სცენაზე. წელს წარმოდგენილი იქნება GIFT Biennale College (2024-2025) პირველი წარმოდგენა – ფიზიკური თეატრალური  კომპანიის “ჰოი” ქორეოგრაფიულ-თოჯინური სპექტაკლი “მარო” .

    როგორც საერთაშორისო პრესა წერს „GIFT ფესტივალი: საქართველოს კარიბჭეა გლობალურ ხელოვნებაში, რაც მას უნიკალურ კულტურულ მოვლენად აქცევს, სადაც ერთმანეთს ხვდება აღმოსავლეთი და დასავლეთი, ტრადიცია და ინოვაცია, სადაც მუდმივად იმართება კულტურათაშორისი დიალოგი.” (ჯოის მაკმილანი, გაზეთი “THE SCOTSMAN”) თუმცა ამავდროულად, “საჩუქარი” რჩება მტკიცედ ერთგული ქართული ხელოვნების პოპულარიზაციისადმი და რეალურად ქმნის სახელოვნებო გაცვლის სივრცეს, რომელიც სრულად ამართლებს მის სახელწოდებას: ჩვენი ფესტივალი უკვე 28 წელია, რაც ნამდვილად ხელოვნების საჩუქარია მსოფლიო და ქართული საზოგადოებისთვის.

    , , , , , ,
  • რეპლიკა

    ლელა ოჩიაური

    მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი „საჩუქარი“ (რომელსაც უკვე 27 წელია, მუდამ მოუთმენლად ველით, იმედით ვეგებებით და რომელიც იმედგაცრუებულს არასდროს გვტოვებს) გაიხსნა და გაიხსნა  ღირსეულად, მართლაც ძვირფასი საჩუქრით – დეკლან დონელანისა და ნიკ  ორმეროდის „ოიდიპოს მეფით“, რუმინეთის კრაიოვას „მარინ სორესკუს“  სახელმწიფო თეატრის, უჩვეულო  მრავალშრიანი, თანამედროვე თეატრალურ ენაზე მეტყველი, სოფოკლეს ტრაგედიის თავისთავადად და არაბანალურად, „არატრადიციულად“ „წაკითხული“ სპექტაკლით.

    წინა დღით, საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა პრესკონფერენცია, რომელსაც ფესტივალის დამფუძნებელი ქეთი დოლიძე და უნივერსიტეტის რექტორი გიორგი შალუტაშვილი უძღვებოდნენ; მათვე, იქვე მოაწერეს ხელი ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმს და შემდეგ კი „თეატრალურის“ სტუდენტებს, პედაგოგებს, თეატრის კრიტიკოსებს, რეჟისორებსა და მსახიობებს სხვადასხვა თეატრიდან შეხვდნენ – ფესტივალის, პირდაპირი მნიშვნელობით, მთავარი „საჩუქრები“ ბრიტანელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი, ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კავალერი – დეკლან დონელანი და სცენოგრაფი, ბრიტანეთის იმპერიის ორდენოსანი  ნიკ ორმეროდი (რომლებიც ფესტივალის საერთაშორისო დირექტორატის წევრებიც გახდნენ).  საუბარს მათთან რუმინელი თეატრმცოდნე, თეატრის მკვლევარი, პროფესორი, რუმინეთის ღირსების ორდენის კავალერი – ოქტავიან საიუ უძღვებოდა. ოქტავიან საიუს წიგნის „ფედრა ევრიპიდედან რასინამდე, სენეკადან სარა კეინამდე“ (ანა კვინიკაძის პროექტი, თარგმნა მანანა ბოსტოღანაშვილმა, საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის გამომცემლობა „კენტავრი“) წარდგინება ფესტივალის ფარგლებში გაიმართება. საქართველოს სტუმარი და ქართული დასების სპექტაკლების გვერდით.

    რუმინელების დასმა მაყურებელი ჯერ „ოიდიპოსის“ (რეჟისორის ასისტენტი ლაურენტინ ტიუდორი; პროექტი ხორციელდება რუმინეთის სახელმწიფო კულტურის ფონდის მხარდაჭერით),) ღია რეპეტიციაზე და იმავე საღამოს, უშუალოდ, წარმოდგენაზე მიიწვია. სავარაუდო დაშვების მიუხედავად, რეპეტიცია უხინჯოდ და წყვეტის გარეშე წავიდა და „დილის“ დამსწრეებს  შესაძლებლობა ჰქონდათ, სრული სისავსით მიეღოთ და აღექვათ რეჟისორის მოფიქრებული ყველა სვლა და ხერხი. სვლა, პირდაპირი მნიშვნელობითაც, რადგან მთელი სპექტაკლის განმავლობაში, მაყურებელი ფეხზე დგას, აქეთ-იქით, სხვადასხვა ადგილსა თუ სიბრტყეზე განვითარებულ მოვლენებს აკვირდება და არა მარტო დგას, არამედ დადის და არა მარტო ერთი სივრცის ფარგლებში, არამედ სხვადასხვაში. 

    ის, მოქმედების განვითარებასთან ერთად, მსახიობების მიწვევით, აბრეშუმის ფაბრიკის პავილიონების თამამად გახსნილ სივრცეებში, „სუფთა კედლებში“  „მორჩილად“ გადაადგილდება  და აკვირდება – საიდანაც უნდა და როგორც უნდა, სრულიად თავისუფალი მიმართულებებითა და მარშრუტებით. და ამ გარემოში, ნიკ ორმეროდის,  მწირი და ლაკონური, ეკლექტური – თითქოს ბუტაფორიული და იქვე – რეალური, მეტყველი დეკორაციის, დროში შერეულნიშნებიან ნაწილებში , საიდანღაც შემოჭრილი, ქარუ ტიბორის მუსიკა მუსიკით დამუხტული კონტრაპუნქტული ატმოსფეროთი, რომელიც ყველაფერს ამთლიანებს, ოიდიპოს მეფისა და სხვათა თავბრუდამხვევი თავგადასავალი იშლება.

    რეჟისორი, მოქმედების  თანამედროვეობაში გადმოტანით, არ შორდება სოფოკლეს პიესის არც ამბავს, არც მოვლენას და არც ტრაგედიის საფუძველსა თუ გამომწვევ მიზეზებს ცვლის, დასაწყისიდან დასასრულამდე. მაგრამ სრულად ახალ და სიუჟეტიდან თითქოს ამოვარდილი ეპიზოდებით, ჩვეული და კლასიკური სტრუქტურის ნგრევითა და დაშლით, „ჩარევის“ სითამამითა და საერთოდ – სითამამით, პერსონჟების არაბანალური და ბრწყინვალედ შექმნილი სახეებითა და მათი გადაკვეთით, ქცევის თავისთავადი მანერითა და ფუნქციების სახეცვლით, მოულოდნელ და ფეიერვერკულ მოვლენას წარმოადგენს.

    მსახიობები – რამონა დრაგულესკო, ვლად უდრესკუ, თამარა პოპესკუ, ეუჯინ ტიტუ, ალექს კალანგიუ, კორინა დრუქი, დრუნო ნოფერი, იულია კოლანი, ნიკუ ვიქოლი, რალუკა პაუნი, მარიან პოლიტიკი, ანჯელ რაპაპოკი., ბრუნო ნოფერი, იოანა ანდონი, ადელინა გალიჩენუ, როქსანა მატუ, პეტრი სტაფენესკუ, კატალინა ვინატორუ, იარინა ზიდარუ – მეტყველი ხერხებით ქმნიან – მექანიკურა არსებებად ქცეულ  (ადამიანებისა თუ ღმერთების) სახეებს. ფეიერვერკულია თითოეულის ყოველი გამოსვლა და პირველ რიგში, ოიდიპოსის – კლაუდიო მიხაილი – ანტიკური ბერძნული ქანდაკების აღნაგობისა და გარეგნობის, მომხიბვლელი, თავდაჯერებული, ირონიული, და თან გამოსავლის მაძიებელი კაცის, რომელიც მართავს სახელმწიფოს, ადამიანებს (პერსონაჟებსა და მაყურებელს), ხაზგასმით მხიარულობს და დარტყმას დარტყმაზე იღებს, ცდილობს არ შეეპუოს, სასოწარკვეთამდე მიდის, ადამიანის ცხოვრების სხვადასხვა, განსხვავებულ და რთულ ფაზას გადის და პირადი ტრაგედიიდან ზოგადსაკაცობრიო ტრაგედიის მწვერვალამდე მაღლდება.

    მსახიობები (რომელთა შორის არიან არა მხოლოდ სპექტაკლის უშუალო მონაწილეები, არამედ შემოქმედებითი და ტექნიკური ჯგუფი, რეჟისორის ასისტენტები, თვით ნიკ ორმედორიც) არა მხოლოდ ერთმანეთთან არიან მყარ და აქტიურ კონტაქტში, არამედ – მაყურებელთანაც. არა მხოლოდ ერთმანეთს მიმართავენ და დიალოგებს აბამენ, არამედ მიმართავენ, ეხებიან მაყურებელსაც. შეიძლება მხარიც გაჰკრან, გასწიონ, ხელი ჩასჭიდონ, ეცეკვონ, ხელით მიიხმონ, დაუძახონ, მის წინაშე დაემხონ და მასთან თუ მათში ეძებენ თანადგობას, თანაგრძნობასა თუ ბრალდება/გაკიცხვას ან მისგან და გამომდინარე შედეგების (თუნდაც საკუთარი თავის და სხვათა წინაშე) თავიდან აცილებასაც ცდილობენ.

    მაგრამ, როგორც არ უნდა შეეწინააღმდეგო, როგორც არ უნდა აღასრულო ტანთგანძარცვის, გაშიშვლების – გათავისუფლების რიტუალური აქტი და ხელახალშობის მცდელობა არ გქონდეს, როგორც არ უნდა გაურბოდე ბედისწერას, სოფოკლედან, კიდევ უფრო ადრიდან დაწყებული,  ვერც მოვლენების დასაწყისში და ვერც საბოლოოდ, დღესაც, XXI საუკუნეშიც ვერაფერი აჩერებს, მის წინაშე ყველა უძლურია და რუმინელების  „ოიდიპოს მეფე“ ოიდიპოსის უფსკრულში ჩაშვებით სრულდება.  

     © დეკლან დონელანი. ფესტივალი “საჩუქარი” 2024

  • მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი „საჩუქარი“ თბილისში

    3-15 ნოემბერი, 2024

    რიგით 27-ე მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი „საჩუქარი“ თბილისში ახალი და განსაკუთრებული პროგრამით ბრუნდება. როგორც ყოველთვის, ფესტივალი თბილისის თეატრალურ მოედნებზე მსოფლიო რანგის საერთაშორისო წარმოდგენებს უმასპინძლებს. წელსაც ქართველ ხელოვანებს, სტუდენტებს, მოგზაურებს, ჟურნალისტებსა და ფესტივალის ერთგულ მაყურებელს ეპოქალური მნიშვნელობის ხელოვანებთან შეხვედრის უნიკალური შესაძლებლობა ექნებათ.

    ფესტივალის ჯილდო – მიხეილ თუმანიშვილის პრიზი „სრულყოფილებისათვის ხელოვნებაში“ –  2024 წელს გადაეცემა გამოჩენილ ინგლისელ რეჟისორს დეკლან დონელანს, რომელსაც არაერთი საერთაშორისო აღიარება აქვს მიღებული, მათ შორის ბრიტანეთის იმპერიისა და საფრანგეთის სახელმწიფო ორდენები, ვენეციის ბიენალეს ოქროს ლომი, “OBIE” პრემია და ლორენს ოლივიეს 4 ჯილდო. ასევე, ჯილდოს მფლობელები გახდებიან გიორგი მარგველაშვილი, კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი, და მუსიკოსი და კომპოზიტორი დავით ევგენიძე.

    ფესტივალს გახსნის რუმინული ფოკუსი / FOCUS ROMANIA / პროგრამის ფარგლებში წარმოდგენილი სპექტაკლი „ოიდიპოს მეფე“ (სოფოკლეს მიხედვით), რომელიც ცნობილმა ბრიტანელმა რეჟისორმა დეკლან დონელანმა კრაიოვას მარინ სორესკუს ეროვნულ თეატრში დადგა. დადგმის მხატვარი და სცენოგრაფია ნიკ ორმეროდი, თეატრალური კომპანიის Cheek by Jowl თანადამაარსებელი, დეკლან დონელანის თანამოაზრე და მისი უცვლელი პარტნიორი. წარმოდგენა გაიმართება „სილკ ფექთორი სტუდიოში“ (აბრეშუმის ქარხნის დიდ პავილიონში). (სპექტაკლის სპეციფიკიდან გამომდინარე წარმოდგენაზე მხოლოდ ფეხზე დასადგომი ადგილებია)

    ასევე, FOCUS ROMANIA ფარგლებში 4 ნოემბერს, 17:00 საათზე, საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა „კენტავრი“ წარმოგიდგენთ რუმინელი თეატრის მკვლევრის – ოქტავიან საიუს – წიგნის პრეზენტაციას, „ფედრა, ევრიპიდედან რასინამდე, სენეკადან სარა კეინამდე“. წიგნი გამოიცა მწერალთა სახლის მხარდაჭერით. ავტორი თავად წარუდგენს წიგნს მაყურებელს.

    მეტად საყურადღებოა წარმოდგენა, რომელიც 12,13 ნოემბერს, მარჯანიშვილის თეატრში გაიმართება:  ეს გახლავთ ევრიპიდის ლასკარიდისის „ლაპის ლაზული“ (თეატრალური კომპანია OSMOSIS, საბერძნეთი) აუდიტორიას იწვევს გამოიკვლიოს არასასიამოვნო კავშირი ტერორსა და იუმორს, გამეტებასა და შეწყალებას, ნაცნობობასა და გაუცხოებას შორის. სწორედ ასეთი საწინააღმდეგო პოლუსების შეხვედრისას შეიძლება აღმოვაჩინოთ და შევაფასოთ ჩვენი თანდაყოლილი, შინაგანი კულტურით დაწესებული საზღვრები და თეატრის მიერ დასმულ მარადიულ შეკითხვას, თუ სადაა საზღვარი რეალურსა და წარმოსახვითს, მატერიასა და სულს, ცნობიერსა და არაცნობიერს შორის, თამამად გავცეთ პასუხი.

    მნიშვნელოვანია აღვნიშნოთ, რომ ფესტივალი „საჩუქარი“, ვენეციის თეატრალურ ბიენალესთან და იტალიის საელჩოსთან თანამშრომლობით, აცხადებს კონკურსს ორწლიან ახალგაზრდულ პროგრამაში „ბიენალე კოლეჯე“ მონაწილეობის მისაღებად. პროექტის პარტნიორია თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრი. სადაც 7 ნოემბერს, 17:00 საათზე, ჩატარდება პრეზენტაცია/სემინარი, რომელსაც გაუძღვებიან საერთაშორისო დირექტორატის წევრები: ვენეციის ბიენალეს თეატრალური პროგრამის და ბიენალე კოლეჯეს სამხატვრო ხელმძღვანელი – ჯანი ფორტე და მილანის ახალი დრამატურგიის საერთაშორისო ფესტივალის, ფლორენციის INTECITY სამხატვრო ხელმძღვანელი, მიქელე პანელა.

    პროექტი 2024 წლის ფესტივალზე სთავაზობს ახალგაზრდა ხელოვანებს წარმოადგინონ იმ პროდუქციის 10 წუთიანი პრეზენტაცია, რომელიც მათ სურთ რომ შექმნან: ეს იქნება თეატრი, ცეკვა, მულტიმედიური პროექტი თუ ასე შემდეგ, რომელსაც განიხილავს ფესტივალის საერთაშორისო დირექტორატი და გამარჯვებულ პროექტს გადასცემს 10.000 ლარს, როგორც ჯილდოს, რათა 2025 წლის პროგრამისთვის განხორციელებული და წარმოდგენილი იყოს  მსოფლიო კულტურის მოწინავე ოსტატების გვერდით.

    ასევე მნიშვნელოვანია აღვნიშნოთ ფესტივალის „საჩუქარი“, არგენტინის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალის FIT Córdoba Mercosur და საშემსრულებლო ხელოვნების კვლევითი ცენტრის La Parisina Casa de Arte სამომავლო კო-პროდუქცია –  POSTHUMOUS (დაბადებული სიკვდილის შემდეგ 2025/2026), რომლის პრეზენტაციაც შედგება თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრის მცირე სცენაზე 15 ნოემბერს, 17:00 საათზე. პიესას წაიკითხავს თამარ ბზიავა. (პერფორმატიული ჩვენება გაიმართება ინგლისურ ენაზე).

    აუცილებლად უნდა აღვნიშნოთ იმ ქართული სპექტაკლების შესახებაც, რომელიც წელს ფესტივალის პროგრამისთვის შეირჩა: მაია დობორჯგინიძის „უფრო ახლოს“, ივანე ხუციშვილის „უხერხემლო“ და გიორგი მარგველაშვილის „ეს ასეა (თუკი თქვენ გეჩვენებათ, რომ ასეა)“, რომლებიც ფესტივალის პარტნიორი თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრის უახლეს თეატრალურ მიღწევებს და ასევე ფესტივალის სტუდენტური ფრინჯის (2022 წ) გამორჩეული რეჟისორის ნამუშევარს წარმოადგენს.  

  • Georgian International Festival of Arts “GIFT” in honor of Michael Tumanishvili

    Tbilisi, November 3-15, 2024

    The 27th edition of the Georgian International Festival of Arts “GIFT”- in honor of Michael Tumanishvili returns to Tbilisi this November with an exceptional and diverse program. As a significant cultural event in Georgia and the region, the festival once again brings world-class international performances to Tbilisi’s theaters, offering a platform for artistic excellence and cultural exchange. Georgian artists, students, travelers, journalists, and the festival’s dedicated audience will have a rare chance to engage with epoch-defining global artists.

    This year, the Michail Tumanishvili Prize for Excellence in Art will be awarded to Declan Donnellan, a distinguished English film and theater director. Donnellan’s career has been celebrated worldwide with accolades such as the Order of the British Empire, the French Order of Arts and Letters, the Venice Biennale Golden Lion, the OBIE Award, and four Laurence Olivier Awards. In addition, Georgian notable figures in the cultural landscape Giorgi Margvelashvili, the Artistic Director of the Kote Marjanishvili State Drama Theatre, and renowned composer and musician Davit Evgenidze, will also be honored with the prize for their outstanding contributions to Georgian arts and culture.

    The festival will open with “Oedipus Rex”, Sophocles’ timeless tragedy, staged as part of the festival’s Focus Romania program. Directed by the acclaimed Declan Donnellan and produced by the Marin Sorescu National Theatre of Craiova, this remarkable production features scenography by Nick Ormerod, co-founder of Cheek by Jowl and long-time collaborator with Donnellan. The performance will take place at Silk Factory Big Studio on November 3 at 8:00 PM. (Due to the unique staging, only standing room will be available.)

    As part of the Focus Romania program, on November 4 at 5:00 PM, the Shota Rustaveli State University of Theatre and Film will host the presentation of “Phaedra: From Euripides to Racine, from Seneca to Sarah Kane,” a book by Romanian theatre researcher Octavian Saiu, published with the support of Writers’ House. Saiu will personally present the book to the audience at this event.

    Another highlight of this year’s festival is “Lapis Lazuli” by Euripides Laskaridis, which will be performed on November 12 and 13 at the Marjanishvili Theatre. This production, brought to life by the Osmosis Theatre Company (Greece), delves into the intersections of terror and humor, indulgence and forgiveness, and the familiar and alien. Through this exploration, the audience is invited to ponder the eternal theatrical question of where the boundaries between reality and imagination, matter and spirit, and the conscious and unconscious truly lie.

    This year’s GIFT Festival is also proud to announce a special partnership with the Venice Theatre Biennale and the Italian Embassy. Together, they are launching a competition for the Biennale College, a prestigious two-year program for young artists. A presentation and seminar, led by Gianni Forte, Artistic Director of the Venice Biennale Theatre Program, and Michele Panella, Artistic Director of the Milan International Festival of New Dramaturgy, will take place on November 7 at 5:00 PM at the Tumanishvili Film Actors Theatre.

    For young creatives, the GIFT Festival offers the opportunity to present 10-minute previews of their proposed works—whether theater, dance, or multimedia projects—as part of the Biennale College initiative. Successful participants will have the chance to develop and showcase their projects alongside some of the world’s leading cultural masters.

    Looking ahead, the festival will also feature the exciting future co-production POSTHUMOUS (Born After Death 2025/2026), a collaboration between the Mercosur International Theatre Festival FIT Córdoba Mercosur (Argentina) and the La Parisina Casa de Arte Research Center. A reading of the play, directed by Tamar Bziava, will take place on November 15 at 5:00 PM on the small stage of the Tumanishvili Film Actors Theatre. (The performance will be in English.)

    Finally, the GIFT Festival will showcase Georgian productions that were selected for this year’s program, including Maya Doborjginidze’s “Closer”, Ivane Khutsishvili’s “Invertebrate”, and Giorgi Margvelashvili’s “It’s So (If You Think So)”. These works will be performed at the Tumanishvili Film Actors Theatre, a longstanding partner of the festival, highlighting the creative achievements of both emerging and established Georgian theater artists.

    The GIFT Festival is not just a celebration of international and local artistry but also a testament to its mission of promoting cultural dialogue, fostering talent, and pushing the boundaries of artistic expression.

  •  “Art is the highest form of hope

    Gerhard Richter is a contemporary German painter considered among the most influential living artists. Richter’s experiments with abstraction and photo-based painting greatly contributed to the history of the medium. Culling from his vast image archive known as the Atlas, Richter’s paintings reference images of his daughter Betty, flickering candles, aerial photographs, portraits of criminals, and pastoral landscapes. “Pictures are the idea in visual or pictorial form,” he reflected. “And the idea has to be legible, both in the individual picture and in the collective context.” Born on February 9, 1932 in Dresden, Germany during the rise of the Nazi regime. After World War II, living in East Germany under Soviet rule, Richter learned to produce of highly realistic Socialist Realist murals. In 1961, Richter fled to West Germany, where he studied at the Kunstakademie Düsseldorf alongside Sigmar Polke. During this time, the artist first began producing blurred photo-paintings. The works explore the conflicting nature of an image’s formal make up and the content it contains. Richter introduced abstraction to his repertoire in the following decades, analyzing painterly expression through a technique of squeegeeing paint over the canvas. In 2012, Richter set a record auction price for a painting sold by a living artist, with his Abstraktes Bild (809-4) (1994) which went for $34 million. He broke this twice again, first in 2013 with Domplatz, Mailand (Cathedral square, Milan) (1968) selling for $37.1 million, then in 2015 by the sale of Abstraktes Bild (1986) for $44.52 million. The artist currently lives and works in Cologne, Germany. Today, his works are held in the collections of the Art Institute of Chicago, The Museum of Modern Art in New York, the Tate Gallery in London, and the Albertina in Vienna, among others.

    Gerhard Richter was born in Dresden on 9th February 1932, the first child of Horst and Hildegard Richter. A daughter, Gisela, followed four years later. They were in many respects an average middle-class family: Horst worked as a teacher at a secondary school in Dresden and Hildegard was a bookseller who liked to play the piano. In an interview with Robert Storr, Richter described his early family life as ‘simple, orderly, structured – mother playing the piano and father earning money.’

    In 1935, Horst accepted a teaching position at a school in Reichenau, a town which today is known as Bogatynia in Poland, at the time located in the German province Saxony. Settling in Reichenau was a drastic change for the family, which was accustomed to the vivid cultural life of the larger Dresden. Yet, it was also a move which would keep the family largely safe from the coming war. In the late 1930s Horst was conscripted into the German army, captured by Allied forces and detained as a prisoner of war until Germany’s defeat. In 1946, he was released and returned to his family, who had again relocated, this time to Waltersdorf, a village on the Czech border.

    The post-war years caused difficulties for the Richter family, as for many others. Horst’s return was not that of a war-hero. Commenting on this period in later life, Richter reflected: ‘[Horst] shared most father’s fate at the time […] nobody wanted them. In an interview from 2004, he added: ‘[we] were so alienated that we didn’t know how to deal with each other. Horst’s former membership of the National Socialist Party, which all teachers had been obliged to join under the Nazi regime, made it difficult for him to return to teaching. He eventually ended up working in a textile mill in nearby in Zittau, before finding a post as an administrator of a distance learning programme for an educational institution in Dresden.

    Richter has remarked on his early years with a mixture of fondness and frustration, sadness and excitement. He reminisced about the house in which he was born, on Grossenhainer Strasse in Dresden: ‘[it] was not far from the original Circus Sarrasani building, where – as a young boy – I could see the elephant stalls through the cellar windows. I remember my great-grandmother’s sewing box, made of armadillo skin, and a man falling from a ladder – something that, according to my parents, only I had seen. Not much is documented about Richter’s time in Reichenau, but he has talked about his experiences of Waltersdorf: ‘we had moved to a new village, and automatically I was an outsider. I couldn’t speak the dialect and so on. In 1942, because he turned 10 years old, Richter was required to join the ‘Pimpfen’, a mandatory organisation for children that prepared them for the Hitler Youth. Later, Richter attended grammar school in Zittau but eventually dropped out. He has been described as ‘a highly gifted child but notoriously bad in school, with Dietmar Elger noting that ‘he even got poor grades in drawing. He ended up attending a vocational school instead, studying stenography, bookkeeping, and Russian.

    While too young to be drafted into the German army during the Second World War, the war nonetheless had a deep impact on Richter. The family experienced economic hardship and personal loss: Hildegard’s brothers, Rudi and Alfred, and sister, Marianne, all died as a consequence of the war. ‘It was sad when my mother’s brothers fell in battle. First the one, then the other. I’ll never forget how the women screamed,’ Richter recalls. Marianne, who suffered from mental health problems, was starved to death in a psychiatric clinic.

    Even though Waltersdorf was spared the extensive bombing that nearby Dresden was exposed to, it was not sheltered. Speaking to Jan-Thorn Prikker, Richter has said: ‘the retreating German soldiers, the convoys, the low-flying Russian planes shooting at refugees, the trenches, the weapons lying around everywhere, artillery, broken down cars. Then the invasion of the Russians […] ransacking, rapes, a huge camp where us kids sometimes got barley soup. As a child, the military had fascinated Richter: ‘When the soldiers came through the village, I went up to them and wanted to join them.’ He explained to Storr: ‘when you’re twelve years old you’re too little to understand all that ideological hocus- pocus.’ Richter remembers playing in the woods and trenches with his friends, shooting with forgotten rifles which they found lying around: ‘I thought it was great. […] I was fascinated, like all kids.’ The bombings of Dresden made an enduring impression on Richter: ‘in the night, everyone came out onto the street of our village 100 kilometres away. Dresden was being bombed, ‘now, at this moment!’

    Following the Potsdam agreement at the end of the war, the area in which Richter lived fell under Soviet control. The Second World War profoundly changed the face of the country that Richter had been born into, which had a lasting effect on Richter’s education and later artistic practice.

    Richter’s interest in art and culture began to take shape in the aftermath of the Second World War. He receives a simple plate camera as a Christmas gift from his mother. Werner Jungmichel, a camera shop owner in Waltersdorf teaches the young Richter how to develop photographs, a skill that will prove useful throughout his career. 

    As the eastern part of Germany became the GDR (German Democratic Republic), political uncertainty was accompanied by a shifting cultural status quo: ‘It was very nasty, [but] when the Russians came to our village and expropriated the houses of the rich who had already left or were driven out, they made libraries for the people out of these houses. And that was fantastic.’14 Richter has recalled suddenly being able to access books that had been forbidden under Nazi rule: ‘Cesare Lombroso’s Genius and Madness, Hesse, Stefan Zweig, Feuchtwanger, all that middle-class literature. It was a wonderful, care-free time … made it easy to forget the dark side of things.”15 Richter’s mother encouraged her son’s interest in literature, and, as Dietmar Elger has noted, it was this ‘endless supply of illustrated books that prompted his own first drawings.’16 In an interview with Jeanne Anne Nugent, Richter described how he learnt about art ‘from books and from the little folios with art prints that you used to get then – I remember Diego Velázquez, Albrecht Dürer, Lovis Corinth […] It was simply a matter of what was around, what we saw and bought for ourselves.’

    Around the age of 15, Richter started to draw regularly. One of his early sketches, from 1946, was a nude figure copied from a book, which his parents reacted to with both pride and embarrassment. He also created landscapes and self-portraits, working mainly with watercolours. In a 2002 interview with Robert Storr, Richter describes a watercolour showing a group of people dancing, drawn in Waltersdorf: ‘I was at a club, watching the others dance, and I was jealous and bitter and annoyed. So in the watercolour, all this anger is included, at 16. It was the same with the poems I was writing – very romantic, but bitter and nihilistic, like Nietzsche and Hermann Hesse.’

    In 1947, while still studying in Zittau, Richter started taking evening classes in painting. Little has been documented about these first painting lessons, although Elger notes that before completing the course, Richter felt he gained enough skill to match his instructors. Yet, on completing his bookkeeping studies in 1948, Richter was still not considering becoming a professional artist.

    Instead, Richter left Waltersdorf for Zittau to become an apprentice, a common route into a career during the 1940s. He mulled over an array of professions, including forestry, dentistry and lithography, eventually finding employment with a company that produced banners for the GDR government. Here, his main task was cleaning old banners and readying them for being painted again. Storr recounts that during his five months in this post, Richter never had the opportunity to actually paint any of the banners himself. In February 1950, he was taken on as an assistant set painter for the municipal theatre in Zittau. During his few months there, he worked on productions for Goethe’s Faust and Schiller’s William Tell. His career in the theatre ended abruptly however, when Richter refused to do a wall painting on the theatre’s staircases and was promptly dismissed.

    Soon after leaving the theatre, Richter applied to study painting at the Hochschule für Bildende Künste Dresden [Dresden Art Academy]. It is unclear whether he had been planning to do so, or whether his dismissal prompted him to consider a fresh start. But it was clearly a decision to which he remained committed, even after his first application was rejected. The examiners advised him to find a job with a state-run organisation, as state employees were given preferential treatment in applications at the time. During the following eight months Richter worked as a painter at the Dewag textile plant in Zittau. In the summer of 1951, he returned to his birth city Dresden, ready to begin his formal art studies.

    In 1951 Richter returned to his birth-city Dresden to attend the Academy. It was a changed city, having almost been obliterated by the bombing campaigns of the Allied forces in February 1945: ‘Some buildings, or parts of buildings, were still intact, especially in Güntzstrasse where I was first and where all the first-year students studied. What I remember vividly is that very often, practically every day, we would walk through rubble to get from one building to the next, from Güntzstrasse to Brühl’s Terrace and back. The whole city was strewn with rubble.’19 Initially, Richter lived with his aunt Gretl just outside the city, who supported him financially. But soon after enrolling at the Academy, Richter moved to an apartment in Dresden, sharing it with a few friends. The flat was located on the same street as the house of Marianne Eufinger’s parents, a fashion and textile student that Richter had just met. Known as ‘Ema’, she and Richter were to marry in 1957.

    Richter was excited to be studying at the Academy: ‘it was something really great to be admitted to the Academy at all, and even the wrecked building on Brühl’s Terrace was very impressive. It was great being part of all that, and the fact that the teachers were real artists.’20 The five-year course was rigorous, with lessons beginning at 8 am carrying on for eight hours every day: ‘It was a very academic, traditional school, where you learned from plaster copies and nude models.’21 Besides daily instruction in life drawing, still life and figurative painting, the Academy had a curriculum that included art history, Russian, politics and economics – subjects Richter found as objectionable as the early mornings.

    Although a traditionally conservative institution, in the 1950s the Academy appeared almost liberal in comparison with the Soviet authorities – whose agenda was increasingly imposed on the Academy during Richter’s time there. ‘The goal was socialist realism and the Dresden Academy was especially obedient in this regard.’22 In conversation with Jan Thorn- Prikker, Richter said: ‘It became increasingly ideological. For example, we weren’t able to borrow books that dealt with the period beyond the onset of Impressionism because that was when bourgeois decadence set in.’23 The study of this modern period of experimentation, identified as ‘formalist art’ by the authorities, was not permitted. There were, however, exceptions. Picasso and Renato Guttoso, for example, were tolerated because of their outspoken support of communism. Richter took the opportunity to engage with such artists when he could, being unsatisfied with the Academy’s insistence on socialist realism. Yet he has remained appreciative of his time there, acknowledging that ‘the training I received had a great influence on me.’24

    Richter joined the newly established mural painting department, studying under Heinz Lohmar. Robert Storr has pointed out how this department was well known as being less strict in its application of the socialist realist model, probably causing Richter to opt for Lohmar over the more prominent tutors Hans and Lea Grundig. Richter also had a long-standing fascination for mural painting, having met the artist Hans Lillig as a teenager in Waltersdorf. Lillig had been commissioned to paint a mural at the elementary school, and, as Dietmar Elger has commented, Richter had been allowed to sit and observe the artist at work, even showing some of his drawings to him. Further, Richter took a liking to Lohmar, who, ‘although a loyal Communist Party member, remained a comparatively well-informed and cosmopolitan figure.’25

    With the Academy clamping down on reference materials and news from the West, Richter found other means of keeping up-to-date. An aunt in West Germany would send him the photographic magazine Magnum every month, and he would obtain books and catalogues whenever he could. With the support of his tutor, Richter was authorised to travel to West Germany and beyond, which he did several times during the 1950s. Organised trips to Berlin granted him access to films, museums, and the theatre. This enabled Richter to stay in touch with developments in contemporary art, complementing the inspiring resources available to him in the GDR, such as “Caspar David Friedrich and other good painters of the eighteenth and nineteenth centuries, Rococo paintings and pastels,’26 at the museum at Pillnitz Castle.

    The students were influenced by the political developments around them. Richter has commented on being shown photographs of the concentration camps for the first time, whilst standing in the courtyard of the Academy. ‘I was in my early twenties. I’ll never forget it. It was like a document, with reportage photos. Awful records […] I remember wondering afterwards why East Germany hadn’t made more of a fuss about it. It was almost like a secret book. It was like irrefutable proof of something we had always half known.’27 There were also uprisings against the Soviet authorities, culminating on 17th June 1953, when Richter and some fellow students gathered at Postplatz in the centre of Dresden.

    In his final year at the Academy, Richter was offered a commission as part of his thesis project: to paint a mural for the Deutsches Hygienemuseum [German Hygiene Museum] with the theme ‘joy of life’ [Lebensfreude]. The mural is described by Elger as ‘the celebration of a joyful socialist system liberated from fascism’28 and by Storr as ‘[…] true to its type and period: solidly modeled figures of healthy men, women and children engaged in life- enhancing activities.’29 It was received with considerable praise and enthusiasm by both his examiners and officials at the Hygiene Museum. Bearing none of the hallmarks of his mature works, the mural nonetheless represented a juncture for Richter: ‘Maybe for some short moment I thought this could be a future for me, making big paintings, public paintings [… But] I never really thought that I would have a job in this field, painting murals or as a public artist.’

    On completing his studies in 1956, Richter was accepted onto a scheme for promising graduates, run by the Academy. In exchange for teaching evening classes to the public, he received a studio and income for the next three years. He was also awarded a number of commissions for murals, including an exotic and fantastical scene for a nursery school, a map and sundial for a school on the Polish border, and a substantial painting for the walls of the Socialist Unity Party regional headquarters in Dresden. The latter has been described as featuring ‘muscular men and women wielding sledge-hammers and paving stones, and waving banners as they confront mounted troops swinging truncheons.’

    Despite Richter’s growing career, he was getting increasingly uncomfortable with the restrictions imposed on his work: ‘The thing that was really unbearable was the hopelessness, the pressure to succumb – how shall I say? – to compromise, to fall in line.’ And while he was not willing to associate himself too closely with the underground art scene, whom he thought had developed ‘a kind of haughtiness,’ he was still searching for a viable position and a new aesthetic language. ‘After all, we had this grand illusion of a ‘third way’. That was the promising mixture of Capitalism and Socialism. […] this ‘third way’ was kind of an idealistic dream.’

    A turning point came when Richter visited documenta II, taking place in Kassel in 1959. Seeing works by Jackson Pollock, Jean Fautrier, and Lucio Fontana made Richter aware that ‘there was something wrong with my whole way of thinking,’ seeing their work as an ‘expression of a totally different and entirely new content.’36 The exhibition made clear to Richter the creative prohibitions imposed on him, especially in terms of using abstraction as a painterly method. This, and the worsening conditions of the Cold War, led Richter and Ema to decide that they would leave the GDR for West Germany. According to Elger, in March 1961, just a few months before construction of the Berlin Wall began, Richter travelled to Moscow and Leningrad as a tourist, carrying more luggage than he needed. On the journey back, he remained on the train as it went through to West Germany, where he got off and left his bags in storage at the train station. He then returned to Dresden to meet Ema. A friend drove them to East Berlin, where they took the underground train to the West, declaring themselves as refugees on arrival. Soon after his defection, on April 6, 1961, he wrote the following letter to his professor, Heinz Lohmar:

    “It is very difficult for me to write to you today. We have left Dresden to start a new life in West Germany. In light of the current political situation, this sort of move (even if only temporarily) is considered an act of desertion and makes us liable to prosecution. I had to take that into account, and therefore for reasons of caution could not speak to anyone about my work. It required a long period of consideration and introspection to find clarity on the pros and cons of my plans and finally to take a decision, which I am convinced is the right one.

    The reasons are largely to do with my career […] When I say that the whole cultural ‘climate’ in the West offers me and my artistic endeavours more, that it is more compatible with my way of being and my way of working than the climate in the East, I am pointing out the main reason behind my decision. Incidentally, I became completely certain of this during my journey to Moscow and Leningrad.

    I don’t wish to expound any further right now on the reasons for my leaving. I just want to tell you that it was very difficult for me to go, even though I knew I had to act; I am aware of what I have left behind, and mine was not a careless decision based on a desire to drive nicer cars. I’m especially sorry to have to send you such an announcement. I do not want to ask you for forgiveness and cannot expect you to condone my actions, but I do want to take the liberty of sincerely thanking you with all my heart for all that you have done for me, for all the trouble you have gone to support me and my work in every way. I will always appreciate that.’

    ‘Well, after this century of grand proclamations and terrible illusions, I hope for an era in which real and tangible accomplishments, and not grand proclamations, are the only things that count.’75 

    At the turn of the century, Richter remained focused on his Abstract Paintings – three paintings of his young son Moritz being the most notable exception . Eight Grey of 2001 heralded a number of works that continued the experimentation with glass. Works such as Pane of Glass , 4 Standing Panes and 7 Standing Panes  demonstrated an interest in pushing wall-based works into the realm of the sculptural. Themes that the artist had worked with for a long time – transparency, translucency, opacity and reflection – took centre stage.

    In 2002, MoMA in New York held a major retrospective of Richter’s work, titled Forty Years of Painting. Curated by Robert Storr, the exhibition featured 190 works and was one of the most comprehensive exhibitions of Richter’s oeuvre to date. It was also the exhibition that confirmed his status as one of the leading artists in the world. His introduction to the United States was described by Storr as ‘long overdue’76 in the catalogue.

    Richter continued to draw inspiration from current events, as he had done in the 1960s. A series of large paintings titled Silicate were inspired by an article in the Frankfurter Allgemeine Zeitung from 12 March 2003 about new possibilities of microscopic vision. These paintings are the most biomorphic of the abstract works in Richter’s oeuvre, depicting cell formations and genetic sequences as seen under the microscope.77

    A more overt political reference was to be seen in the work September  from 2005, in many ways a stylistic departure at the time, which depicted the attacks on the World Trade Center in New York on 11 September 2001. In a 2010 publication about the painting Storr wrote: ‘What is the meaning of a single, small, almost abstract depiction of one of the most consequential occurrences in recent world history?’78 The painting shows the two towers against a blue sky, but the point of the impact has been erased by gestures akin of those in the Inpaintings. Through this act of withdrawal, the enormity and significance of the event is shared with viewers through their knowledge of it, much like with the October 18, 1977 cycle. September was described by critic Bryan Appleyard of The Sunday Times as ‘the closest you will get to a great 9/11 work,’79 because ‘it reclaim[ed] the day, leaving it exactly where it was, exactly when it happened.’

    2006 saw the creation of a dedicated cycle of Abstract Paintings entitled Cage. These six large-scale canvases, described by Nicholas Serota as ‘magisterial,’81 were named after the American avant-garde composer John Cage, whose work Richter felt had a deep resonance with his own. In a conversation with Hans Ulrich Obrist, Richter said that he had been listening to the music of Cage whilst working in his studio at the time. To Jan Thorn-Prikker he stated: ‘That’s roughly how Cage put it: ‘I have nothing to say and I am saying it.’ I have always thought that was a wonderful quote. It’s the best chance we have to be able to keep on going.’82 The concluding line in Storr’s 2009 publication devoted to the series, Cage – Six Paintings by Gerhard Richter, references the Cage quote, stating: ‘In his own idiom, and for his own reasons, [the Cage paintings] are Richter’s beautiful way of saying nothing, and as such, of once more declaring his uncompromising independence.’83 In 2008 the Cage paintings were shown alongside the Bach paintings at Museum Ludwig, Cologne, after which they were acquired by Tate Modern, London where they are on permanent display.

    In 2007, Richter completed another commission – a large stained-glass window for Cologne Cathedral to replace one that had been destroyed during the Second World War. He had been invited to undertake the commission back in 2002 and devoted considerable time to the project during the five years. In notes prepared for a conference in July 2006, Richter wrote:

    “In early 2002, the master builder of the cathedral suggested that I develop a glass design for the southern window. The guiding principle was the representation of six martyrs, in keeping with the period. I was, of course, very touched to have such an honour bestowed upon me, but I soon realised I wasn’t at all qualified for the task. After several unsuccessful attempts to get to grips with the subject, and prepared to finally concede failure, I happened upon a large representation of my painting with 4096 colours. I put the template for the design of the window over it and saw that this was the only possibility.”84

    In Richter’s design, 11,000 mouth-blown squares, each measuring 94 x 94 mm, were used, with half of these selected randomly by a computer programme and the other half mirroring the first. As well as an evolution of his Colour Charts from the 1960s and 70s, the Cologne Cathedral Window was also informed by Glass Window, 625 Colours  of 1989. The process of working with the design for the Cathedral has been documented extensively in a film by Corinna Belz released in 2007.85

    In 2008, Richter embarked on a significant body of colourful abstract work entitled Sinbad Consisting of 100 small paintings in enamel on the back of glass, Sinbad is the first series of works by Richter to allude to The Book of One Thousand and One Nights (Arabian Nights). Sinbad was followed in 2010 by Aladdin . That the artist was clearly thinking a lot about the Middle East is illustrated by the related series Baghdad, 2010 and Abdallah , 2010. As his Abstract Paintings of the 2000s had grown more sombre, these works picked up the brighter palettes that Richter had engaged in the abstract works of the late 1970s and early 80s.

    The first decade in the new millennium also saw Richter use digital technology in his practice. In the works entitled Strip  from 2011, digital prints mounted between aluminium and acrylic glass, with long horizontal stripes of varying thickness, span a length of 3 meters. The colour of each stripe is based on a digital manipulation of an earlier Abstract Painting, creating another layer to Richter’s experimentation with the painterly gesture, photography, and representation, akin to that of the photo-enlargement paintings of the 1970s.

    The 2010s has been a decade of consolidation for Richter. Successful retrospectives and exhibitions have been curated across the globe, including Gerhard Richter: Panorama in London, Berlin and Paris; Gerhard Richter: Survey in Ecuador, Colombia, Peru, and Mexico; and Gerhard Richter: Painting 1992-2017 in Tokyo – alongside exhibitions dedicated to his Atlas, Overpainted Photographs and editions. Being considered one of the most influential living artists of our time, he increasingly participates in the art world dialogue, discussing topics like the future and purpose of art. Turning 80 in 2012 has done little to slow down Richter’s productivity, and he continues to take his practice in new directions.

  • ევი პრუსალის ნაშრომიდან „ინდივიდის გამოკეტვა ნეოლიბერალურ რაციონალიზმში თეოდოროს ტერზოპულოსის სპექტაკლების მიხედვით“

    მას შემდეგ, რაც Alarm-ით ძალაუფლების მექანიზმი დიაქრონულად და მაკროსკოპიული მასშტაბით წარმოადგინა, თეოდოროს ტერზოპულოსმა სპექტაკლით Amor (2013) ყურადღება შეაჩერა საზოგადოების მიკრომასშტაბზე. საქმე გვაქვს პერფორმანსთან, რომელშიც წარმოდგენილნი არიან მამრობითი და მდედრობითი სქესის ინდივიდები 21-ე საუკუნის დასაწყისიდან ანუ თავაწყვეტილი კონკურენციის, საფონდო ბირჟის, ციფრებისა და სააქციო კაპიტალის ეპოქიდან. მსოფლიო მასშტაბის ნეოლიბერალური იდეოლოგიისა და „ყიდვა-გაყიდვის“ პრაქტიკის, მისი თანმდევი სარგებლისა და სიმდიდრის მოხვეჭის საშუალებით, წარმოდგენილია ადამიანის სახეობის მუტაცია homo economicusად. homo economicus-ი – ფუკოსეული ანალიზის ცენტრალური ფიგურა, როგორც ისტორიული და სოციო-ეკონომიკური სუბიექტი, იდენტიფიცირდება ნეოლიბერალიზმის აღმოცენებასთან, განვითარებასა და გაბატონებასთან. საქმე გვაქვს მოქალაქის ისეთ მოდელთან, რომელიც სრულად გაუცხოებულია / გასხვისებულია და მთლიანად შთანთქმულია / შეთვისებულია ნეოლიბერალური საზოგადოებისა და მისი ერთადერთი იდეალის – ფულის მიერ.

    ამ კონტექსტში, სცენაზე გაისმის ბოდვის მსგავსი ორი მონოლოგი: ერთს წარმოთქვამს – კაცი, ბროკერი, გნებავთ – golden boy ან უბრალოდ ერთი ჩვეულებრივი მოქალაქე, ხოლო მეორეს – მისი ცოლი, რომელიც ცხოვრების ელვისებურ ამონაწერს ეძლევა. კაცი და ქალი ერთმანეთის პირისპირ იმყოფებიან, მოგრძო სასცენო სხვენში, სიბნელეში. კაცი სრული აღგზნებითა და თავშეუკავებელი სიშლეგით, ბოლომდე იხარჯება  არითმეტიკულ გამოთვლებში, რასაც პერიოდულად შეწყვეტს ხოლმე კონკრეტული აკვიატებული ციფრებით, როგორიცაა მაგალითად „six“ (ექვსი), რომელთა შეუჩერებლად, მიყოლებით გამეორება (six, six, six, six…) ქმნის გაგრძელებას სიტყვითა sex და success – მაშინ როდესაც მატარებლის მკვეთრი ხმა, რომელიც კაცის მონოლოგშია ჩართული, ფონოლოგიურად მიემართება სიტყვას «produce, produce, produce ….».

    ქალი, რომელიც მილშია ჩასმული, რითაც ბეკეტის ვინის მოგვაგონებს, და მხოლოდ მისი წელსზემოთა ნაწილი მოსჩანს, სარკასტული, დამცინავი და ირონიული ტონით ბერძნულ და ინგლისურ სიტყვებს ისვრის – როგორებიცაა «Sell me», «Credit me», «Stock me», «profit». მათ შორის დიალოგი საფონდო ბირჟის სიტყვებითა და მონაცემებით შემოიფარგლება უწყვეტი გამეორებებითა და მზარდი რიტმით რომ წარმოითქმება, (სლ. 17) და კულმინაციას აღწევს უკიდურესი აღგზნებით, რომელიც თავისი ინტენსივობითა და სტილით სექსისას წყვილის ხმებს მოგვაგონებს: «Give. Take. Buy. Sell. Give. Take. Buy. Sell…». თვით სასიყვარულო თანაყოფაც კი ციფრებადაა ქცეული.

    სცენაზე დომინირებს მამაკაცის მძაფრი ჟესტური კოდი, ხელებისა და თითების ოსტატური მოძრაობები, რომლებიც საფონდო ბირჟის ჟესტიკულაციურ ენას / სიგნალებს მოჰგავს, მაგრამ ამავე დროს კომპიუტერის კლავიატურაზე თითების მოძრაობებსაც არითმეტიკული მოქმედებების გამოთვლისას. საქმე გვაქვს თითების ქორეოგრაფიასთან, რომელიც აღბეჭდავს ადამიანის კალკულატორად გარდაქმნის პროცესს. მამაკაცის ერთადერთ ფორმას გადაადგილებისა წარმოადგენს წინ და უკან გადადგმული მცირედი ნაბიჯები, თეთრი შუქის ზოლზე. ნეოლიბერალი ინდივიდის გზა ცალმხრივია: There is no alternative.

    მილში გაჩხერილი ქალი კი მხოლოდ სახის გამომეტყველებებითა და ხელების მოძრაობებით მოქმედებს. ფეხებს ძლიერად აბაკუნებს, მძაფრ, დინამიურ და ვნებით აღსავსე ტანგოს ცეკვავს და ამავდროულად იძლევა ქალის სამომხმარებლო პროდუქციის ჩამონათვალს: „პომადა, წამწამები, სარკეები, სამაჯურები, კორსეტები, ნაოჭები, პლაცენტები, ქუსლიანი ფეხსაცმელები“.

    მათ შორის ეს გაუწონასწორებელი დიალოგი წარმოაჩენს მათი ურთიერთობის ხარისხს, რომელიც ეფუძნება მხოლოდ და მხოლოდ ისეთ ზმნებს, როგორებიცაა: „ვყიდი, გადავყიდი…, ჩემს სიხარულს, ჩემს ვნებას, ჩემს მკერდს ვყიდი, ვყიდი ჩემს თირკმელებს Sell me. Buy me. ჩემს მოგონებებს ვყიდი, ჩემს ოცნებებს ვყიდი. ჩემს ცრემლებს… ვყიდი.“

    მათ შორის კომუნიკაცია მყარდება ციფრებისა და არითმეტიკული ოპერაციების საშუალებით. ისინი მხოლოდ ფასს, სარგებელს და საბაზრო კანონებს ახსენებენ. „რამდენად? 1533“, «Stock me», „რამდენად?“». ამათ შორის, ჩანართადაა წარმოდგენილი სინაზის დანაკლისის, სიყვარულის აუცილებლობისა და მარტოსულობის ამსახველი ფრაზები: „სიყვარულო მენატრები“.

    სპექტაკლი ასახავს კონკურენტულ ინდივიდებს – და  ცოლ-ქმრულ წყვილსაც – რომელიც რეპროდუცირებს და ავრცელებს კონკურენტულ ლოგიკას ადამიანური ქმედებისა და მოქმედების ყველა ასპექტში ისე, რომ ფინანსურმა პარამეტრმა განსაზღვროს ადამიანის რეალობისა და  ურთიერთობების ყველა კომპონენტი. ანონიმურობის საშუალებით, ისინი განასახიერებენ ყოველ გასხვისებულ ადამიანურ სახეობას, გასხვისებულ მოქალაქეებს, რომლებიც თანამედროვე ნეოლიბერალურ დასავლეთში ჩნდებიან.

    თანდათანობით, ტანგოს ცეკვით ქანცგაწყვეტილი და გამოფიტული ქალი თითქოს აცნობიერებს იმ გასხვისებულ მდგომარეობას, რომელშიაც იმყოფება და მონოლოგად წარმოთქვამს:

    ქალი: At the bottom of Europe…. I sell everything.

    აქ ამ თეატრის ამ სცენაზე, ევროპის ფსკერზე … ვყიდი ყველაფერს, მე ყველაფერს, ყველაფერს ვყიდი..ამის შემდეგ, მამაკაცი მთელი სხეულით ორგასტულ მდგომარეობას ასახიერებს, ვიბრირებს და წარმოთქვამს სიტყვას „მოგება“, მოგების პროცენტული რაოდენობა, ნასდაქის მაჩვენებლები და სხვ.  მისი ხელები უკონტროლო მოძრაობებს ასრულებენ, შეძვრებიან პირში, თვალებში, მაშინ როდესაც გაისმის, თუ როგორ ითვლის თავად სახლის კვადრატულ მეტრებს და გეგმავს გაფართოებას. ბოდვასავით აღმოხდება: «Εxit! Εxit! Εxit! თან კედელს აცოცდება და გაჰყვირის:  «Non exit! აქ, ამ თეატრის ამ სცენაზე. ევროპის ფსკერზე. Amor. Amor!»

    კაცი ურბანული სტეპების მგელივით მარტო ყმუის «Amor, amor, amor!». ყვირის, ღრიალებს მანამ, სანამ მეტყველების უნარი არ წაერთმევა, იგი ჩამოხრჩობილია, ჩამოკიდებულია, დასაჭურისებულია და ამ დროს კატალონური ტანგო გაისმის ფონურ მუსიკად. შემდგომ კი – სიჩუმე და წყვდიადი.

    საქმე გვაქვს პერფორმანსთან, რომელიც სხეულებრივ შესრულებასა და მინიმალისტურ სიტყვას ეფუძნება საიმისოდ, რომ გადმოსცეს ის, რაც სიტყვებში ვერ გადმოიცემა: თანამედროვე წყვილის აღზევება და დაცემა უმოწყალო ნეოლიბერალურ კონტექსტში. ისინი, მარტო მყოფნი, სცენის კიდეებიდან მონოლოგებს წარმოთქვამენ ისე, რომ ერთმანეთთან კონტაქტი არ აქვთ, გამოკეტილნი არიან სამომხმარებლო მოჩვენებით საკუთარ თავებში, ძალა არ შესწევთ წინააღმდეგობა გაუწიონ და იმოქმედონ, უძრავადმყოფნი ციფრებით არიან მოცულნი. ეგზისტენციური დრამა ბეკეტის ამ, ევფემისტურად რომ ვთქვათ, „ბედნიერ დღეებში“, გარდაიქმნება თანამედროვე ნეოლიბერალურ რაციონალიზმში გამოკეტვის დრამად.

    ქვეტექსტური და მრავალმნიშვნელობიანი სათაური მიგვანიშნებს სიტყვებზე amor-tize (განვადებით გადახდა), amor-al (უზნეო), ანდრეას ემბირიკოსის მდინარე ამურ-ზე და ცხადია ამორზე (სიყვარულზე). ანუ ატისის სცენაზე წარმოდგენილია სიყვარული კომუნიკაციის გარეშე, ხორციელების, კავშირის გარეშე. საქმე გვაქვს ირონიულ, სარკასტულ, მეტონიმიურ სიყვარულთან: ესაა ციფრების სიყვარული, პროდუქციის სიყვარული ან უფრო მეტად, სიყვარული პროდუქციის უწყვეტი წარმოებისა და მოხმარებისა, როგორც იმ ადამიანურ ურთიერთობათა ჩამნაცვლებლისა, რომელიც კეთილდღეობისა და წინსვლის ნეოლიბერალურ ნარატივს შეეწირა. ეს სიყვარული ავისმომასწავებელი ძახილია მომავლისადმი, ეს სიყვარულია მიღება „კაცობრიობის“ სიკვდილისა. Alarme-ის სიჩუმეს მოჰყვება Amor-ის ძახილი.

    ევა პრუსალი

    თარგმნა თათია მთვარელიძემ.

    ნაწყვეტი ლექციიდან.

    ლექცია შედგა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის აუდიტორიაში.

    22 ოქტომბერი 2023 წელი

  • დიდების კედელი

    სპექტაკლი 48-  ვენეციის ბიენალეს „ოქროს ლომის“ მფლობელი დადგმა

    პიესის ავტორი ლეონარდო მანძანი და როკო პლაჩიდი

    რეჟისორი – ლეონარდო მანძანი

    სცენოგრაფიის ავტორი – ჯუზეპე სტელანო

    სპექტაკლი განცორციელდა რომის „ვანჩელო თეატრის“

    დრამატურგიის ცენტრში La Fabbrica dell’Attore

    რომი, იტალია   

    პიესა ქართულად თარგმნა ირინა ბაგაურმა

    ლეონარდო მანძანის დიდების კედელი  48-ე  ვენეციის ბიენალეს ჯილდოს, ოქროს ლომის მფლობელია, საუკეთესო პიესისათვის, „რომელიც ახალი და რადიკალურად განსხვავებული ენით გაუმკლავდა ცენზურის საკითხს თანამედროვე თეატრში“, როგორც ამბობს ბიენალეს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალის სამხატვრო დირექტორი, ანტონიო ლატელა.  ეს ჯილდო ვენეციის ბიენალემ განსაკუთრებული მიზეზის გამო დააწესა რამდენიმე წლის წინ. მას ახალგაზრდა ნიჭიერი იტალიელი ხელოვანები  საერთაშორისო აუდიტორიისთვის და პროფესიონალებისთვის უნდა გაეცნო, როგორც „პოზიტიურობის, საუკეთესო მისწრაფებისა და იმედის ნიშანი იტალიური თეატრისთვის“.

    „ვიდრე გაკიცხავთ მხილებისთვის ლეონარდო მანძანს, რა ფორმითაც იგი თავს ესხმის თანამედროვე (იტალიურ) თეატრს, პიესის მთავარ იდეაზე დაფიქრდით: შესაძლებელია თუ არა დადგა სპექტაკლი ცენზურაზე ამ კონკრეტულ ისტორიულ მომენტში, თანაც ქვეყანაში, სადაც ცენზურა არ არსებობს?! სადაც მიუხედავად თავისუფლებისა, თეატრს არ შეუძლია გამოხატოს საკუთარი აზრი თანამედროვე მოვლენებზე და ამით სინამდვილეში საკუთარ  სიკვდილზე მღერის,“(ანდრეა პოსშნიკი, Teatroecritica, 2020) „ …მანძანს ხალხის გაღიზიანება სურს, სურს დააფიქროს, გააბრაზოს კულტურული მაყურებელი, რათა ისიც აჯანყდეს, გააპროტესტოს. მხიარული ხრიკებით და მახვილგონიერი, ხშირად სახალისო, ზოგჯერ ისეთი მარტივი ინტერაქციით გამოსდის მათი აყოლიება, როგორიცაა 80-იანი წლების ყველაზე პოპულარული იტალიური მუსიკალური დუეტის „ალ ბანო  და რომინა პაუერის“ სიმღერის კოლექტიური კარაოკე. ხანაც აუდიტორიას სთხოვს წაიკითხონ მოკლე დიალოგები პაზოლინის, ჯორდანო ბრუნოს, მარკის დე სადის და თვით იესოს სახარებიდან. რადგან ამ დადგმის ცეცხლგამჩენი სული  მხოლოდ და მხოლოდ აზროვნების თავისუფლებას უმღერის“

    განსაკუთრებულად გამორჩეული ახალგაზრდა იტალიელ  ხელოვანებს შორის, ლეონარდომ ყველაზე თანამედროვე სიტყვა თქვა, არა მხოლოდ იტალიელი მაყურებლის გასაგონად, არამედ ზოგადევროპულ სივრცეში.  მისი მუსიკალური, იუმორით აღსავსე, თანამედროვე წარმოდგენა არა ერთი იტალიური თეატრის და საერთაშორისო ფესტივალის (მონპელიეს, ავინიონის, ბუოენოს აირესის FIBA 2022 და სხვ.) მედროშე სპექტაკლი გახდა. 

    დღეს-დღეობით სუვერენულ დემოკრატიაზე თავდასხმის მაგალითზე, რომელიც მსოფლიოში მრავალ ადგილას გხვდება, იტალიელი ახალგზარდა თაობის განსაკუთრებული განცხადება, ჩვენი ფესტივალისთვის ნამდვილად საყურადღებო გახდა. მანძანი იყენებს კედლის კონცეფციას  არა მხოლოდ თანამედროვე სცენის და  მაყურებელის ერთმანეთისგან დაშორების სიმბოლოდ, (აქ იგულისხმება თანამედროვე სალაპარაკო ენა და თემებიც) , არამედ როგორც მეტაფორას იდეების და ადამიანების გამიჯვნისა დღევანდელ თეატრში.

     „მანძანის სპექტაკლი გვთავაზობს რთულ და უაღრესად გასართობ შოუს, რომელიც აღადგენს თეატრის ძალას და იმედს აძლევს იტალიურ თეატრალურ საზოგადოებას.“ წერდა პრესა. „იტალიაში, სადაც ახალი მწერლობა და ახალგაზრდა დრამატურგები დიდი ხნის განმავლობაში უგულებელყოფილი იყვნენ, ყოველგვარი მხარდაჭერის და დახმარების გარეშე, მეტად სასიხარულოა ამხელა ჯილდოს მინიჭება. რადგან მწერალი ებრძვის ცენზურას არა პროვოკაციული და დაუნდობელი გზით, არამედ იგი თანამედროვე თეატრის და მისი მაყურებლის ერთგულია. “ 


Design a site like this with WordPress.com
Get started